در سالهای اخیر، افزایش مشکلات اقتصادی و گسترش تبلیغات سودجویانه در فضای مجازی، موج تازهای از گنجیابی و حفاریهای غیرمجاز را در نقاط مختلف ایران به راه انداخته است؛ پدیدهای که به گفته کارشناسان، نهتنها سودی برای مردم ندارد، بلکه به تخریب گسترده آثار تاریخی و فرهنگی کشور منجر شده است.
به گزارش خبرآنلاین، علی نیکویی، پژوهشگر تاریخ ایران باستان، در یادداشتی با انتقاد از رواج «توهم دفینه» تأکید کرده بسیاری از افراد با امید یافتن خزانههای افسانهای، سرمایه و زندگی خود را صرف وعدههای دروغین شیادان میکنند.
او با اشاره به شرایط اقتصادی مردم در دوران باستان میگوید تصور وجود طلا و جواهر در هر قبر و خرابه، برداشتی نادرست از تاریخ است؛ چراکه بیشتر مردم در گذشته زندگی بسیار فقیرانهای داشتهاند و اشیای ارزشمند تنها در اختیار طبقات محدود جامعه بوده است.
این پژوهشگر همچنین باور رایج درباره «نشانههای دفینه» را زیر سؤال برده و معتقد است هیچ فرد عاقلی محل اختفای اموال ارزشمند خود را با علائم آشکار مشخص نمیکند. به گفته او، بسیاری از نمادها و سنگنگارههایی که امروزه هدف حفاری قرار میگیرند، در حقیقت بخشی از آیینها و فرهنگهای تاریخی ایران هستند و ارتباطی با گنج ندارند.
نیکویی هشدار داده ادامه حفاریهای غیرمجاز میتواند بخش مهمی از میراث فرهنگی و هویت تاریخی ایران را نابود کند؛ میراثی که به گفته او «قربانی طمع، ناآگاهی و تبلیغات فریبنده شده است.»
کارشناسان میراث فرهنگی نیز بارها اعلام کردهاند که حفاری غیرقانونی علاوه بر پیگرد قضایی، خسارتهای جبرانناپذیری به آثار باستانی کشور وارد میکند؛ آثاری که بخشی از حافظه تاریخی و تمدنی ایران به شمار میروند.