راه‌اندازی سامانه مجمع رسانه‌های ایران؛ گامی به سوی مردم‌سالاری در حوزه رسانه

سامانه مجمع رسانه‌های ایران که امروز هم‌زمان با عید مبعث کار خود را آغاز کرد در مرحله اول فعالیت مدیران مسئول نشریات و رسانه‌ها در نظر گرفته است.

در این مجمع مجازی و سراسری قرار است مدیران مسئول رسانه‌ها ضمن بیان بی واسطه مشکلات، راهکارها و پیشنهادات خود را نیز مطرح کنند.

در متنی با امضای حسین انتظامی در نخستین صفحه تارنمای مجمع رسانه‌های ایران آمده است: یکی از آرزوهای دیرین، تشکیل نهادی متشکل از همه رسانه‌ها بوده است. اگرچه تشکل‌های صنفی گوناگونی داریم ولی کارکرد هر یک از آنان در حوزه تعریف خود است و بعضی از آنها شمول لازم را ندارند یا با رأی‌های وکالتی یا مانع تراشی در عضوگیری جدید، از روح نمایندگی فاصله گرفته‌اند در حالی که لازم است همه ارکان و تصمیمات، فرایندی مردمسالار داشته باشند.
به دلیل گستردگی و تنوع رسانه‌ها (از حیث تعداد، خاستگاه و کارکرد) ضرورت دارد رسته‌بندی‌هایی گوناگون و کاربردی داشته باشیم چرا که مسائل، تنگناها و مطالباتِ مثلا رسانه‌های استانی با نشریات تخصصی و رسانه‌های عمومی و سراسری متفاوت است؛ همچنان که مسائل رسانه‌های خصوصی با رسانه‌های دولتی تفاوت دارد. طی چند سال گذشته، فعالان رسانه‌ای و صنفی، پیگیر تشکیل این نهاد بودند و از من خواسته‌اند پا پیش بگذارم که نهایتا به مدل زیر رسیدیم:

۱- یک مجمع سراسری مجازی از مدیران مسئول رسانه‌ها تشکیل شود. این نهاد، قرار نیست کارکرد حزبی داشته باشد تا به مناسبت‌های مختلف، بیانیه صادر کند چرا که از هدف اولیه خود (همفکری حرفه‌ای) فاصله می‌گیرد و در حد پیاده نظام اشخاص و گروه‌های سیاسی، تنزل می‌یابد و به دلیل اختلافات داخلی، به بن‌بست می‌رسد.

۲- در کشور ما احزاب و تشکل‌های صنفی قبل از هر همفکری و تمرین مجوز می‌گیرند؛ بدون آن که رفتار دمکراتیک را در بین خود تمرین کرده باشند و به همین جهت، اکثرا با پدیده‌های اختلاف، انشعاب ، تعطیلی یا یأس مواجه می‌شوند. لذا در این مجمع، به جای آن که روی خودمان اسامی پر طمطراق بگذاریم تمرین رفتار وزین و دمکراتیک می کنیم. سپس اگر اکثریت قابل توجه اعضاء اصرار به ثبت داشتند، این کار را خواهند کرد.

۳- تمام روابط مجمع، مبتنی بر رای گیری است و قرار نیست فرد یا جمعی که از روی شانه های ما بالا می‌روند، قیم ما شوند. حدود اختیارات آنان هم در حدی است که وکالت می‌گیرند و به محض ناکارآمدی یا خودسری یا رفتار غیر پاسخگو، بلافاصله توسط موکلانِ خود با فردی دیگر جایگزین می‌شوند؛ یعنی بر عکس مدل‌های انتخاباتی رایج که افراد را تا پایان دوره باید تحمل کرد، با درخواست نیمی از اعضای هر رسته، انتخابات زودرس برای آن رسته انجام می گیرد. این بازدارندگی سبب می‌شود نمایندگان، خودکامه نشوند و از مفهوم وکالت فاصله نگیرند.

۴- این مجمع مجازی، عمدتا از خیل مسائل ریز و درشت کل رسانه ها و رسته های آنها با شیوه‌ای علمی و متکی بر رای اعضا، مسائل و اولویت‌های اصلی را مشخص می‌کند و همت خود را بر ارائه راهکار و آمادگی مشارکت در اجرای راه حل ها قرار می‌دهد. از این رو می‌تواند به نهادهای حاکمیتی و سایر تشکل‌ها یاری رساند.

۵- عضویت در این مجمع، داوطلبانه است و هر عضوی که مدل یا روابط یا کارآمدی مجمع را نپسندید می تواند خارج شود.

۶- مجمع از مدیران مسئول رسانه‌های دارای مجوز (صرف نظر از میزان نظم در انتشار) تشکیل شده است و هر مدیرمسئول در رسته‌هایی که رسانه او قرار دارد به صورت خودکار، عضو است.

۷- رسانه‌های دارای مجوز در رسته‌های زیر، صورت بندی می‌شوند:

وضعیت مالکیت این رسانه ها نیز به شرح زیر است: خصوصی ۱۱۱۱۷، دولتی ۲۴۶۴، نهاد عمومی غیر دولتی ۲۹۱، حزبی ۱۴

۸- رسته‌هایی که در گام اول تشکیل می‌شوند به شرح زیرند و به مرور، هر یک قابلیت تبدیل به اجزاء ریزتر را دارد:

روزنامه‌ها (در دو رسته: خصوصی و دولتی)

هفته نامه‌ها و دو هفته‌نامه‌ها

سایر نشریات ادواری

خبرگزاری‌ها

پایگاه‌های خبری

رسانه‌های تخصصی و اختصاصی (تک‌زمینه‌ای)

رسانه‌های استانی (رسانه‌هایی که دفتر مرکزی آنها در غیر از شهر تهران واقع است)

۹- هر مدیر مسئول به تعداد رسانه‌های خود می‌تواند رای بدهد. (حداکثر ۳ تا در هر رسته)

۱۰- ملاک، مندرجات پروانه است. بدیهی است در صورت تغییر وضعیت هر رسانه، در این مجمع مجازی نیز به صورت خودکار تغییر صورت می‌گیرد.

۱۱- بعضی رسانه‌ها، بسته به مشخصات مندرج در پروانه خود، ممکن است همزمان در دو یا سه رسته عضویت داشته باشند. مثلا یک روزنامه اقتصادی که دفتر مرکزی آن در اهواز است مدیرمسئول آن همزمان در ۳ رسته (روزنامه‌ها، تک‌زمینه‌ای و استانی‌ها) عضویت دارد و می‌تواند رای بدهد و نامزد شود.

۱۲- هر رسته (بسته به تعداد عضو) از بین خود یک تا سه نفر را به عنوان نماینده انتخاب می‌کند تا مشخصا مسائل آن رسته را دنبال کنند. جمع همه این نمایندگان -که می‌توان ادعا کرد نماینده همه رسانه‌ها هستند- مسائل عمومی را اولویت‌گذاری کرده، درصدد ارائه راهکار و پیگیری حل آن بر می‌آیند.

۱۳- نمایندگان هر رسته همچنان که جایگاه خود را از موکلان می‌گیرند موظفند جمع‌بندی‌ها را به رأی آنان بگذارند تا مسائل و راهکارها از نظر علمی اتقان بیشتری بیاید. مضافا نمایندگان دچار خودکامگی نشوند تا از روح مردمسالاری فاصله نگیریم.

۱۴- عمده فعالیت‌ها (بویژه نامزدی، انتخابات، جمع‌آوری نظرات، نهایی‌شدن متون و...) بصورت الکترونیکی است. با این روش (دمکراسی دیجیتال) از مدل‌های بدویِ رایج فاصله می‌گیریم و رسانه‌ها می‌توانند به عنوان قشری پیشتاز و مرجع، این روش را برای سایر شئون کشور، الگو سازی کنند.

۱۵- از مدیران محترم مسئول رسانه‌ها تقاضا دارد با مراجعه به وبگاه majres.ir (مجمع رسانه‌ها) عضویت خود را اعلام کنند. چنانچه در هر رسته، حداقل ۱۰درصد رسانه‌های دارای مجوز عضو شوند می‌توان انتخابات آن رسته را انجام داد. بدیهی است هر چه تعداد اعضا بیشتر باشد و نسبت مشارکت در انتخابات بالاتر باشد مشروعیت بیشتری وجود خواهد داشت.

۱۶- بعدها می‌شود این ایده را به صاحبان امتیاز، سردبیران و روزنامه‌نگاران نیز تسری داد.

۱۷- در این مجمع، فرایند عضوگیری و همه رای‌گیری‌ها، شفاف و علنی است. این ابتکار، نفاق و دروغ را -که متاسفانه در جامعه ما رواج یافته است- از بین می‌برد و می‌تواند برای دیگر بخش‌های کشور از جمله احزاب، مجلس، شورای‌های شهر و ... الهام‌بخش باشد. بنابراین از کسانی که به شفافیت اعتقاد ندارند تقاضا می‌شود در این مجمع عضو نشوند.

۱۸- برنامه من این است که پس از تشکیل مجمع، سمتی نداشته باشم و مجمع به منتخبان واگذار شود. بدیهی است چنانچه تمایل داشته باشند در تدوین شیوه‌نامه‌ها به آنان کمک خواهم کرد.

این مجمع با آدرس https://majres.ir/ در دسترس است.