عصر ایران؛ محمود فاضلی، دیپلمات پیشین و تحلیلگر امور بین الملل - طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، اخیرا در سخنرانی اخیر خود در نشست روسای کمیتههای استانی حزب عدالت و توسعه AKP)) در خصوص در اجلاس سه جانبه یونان، قبرس واسرائیل، رگباری از آتش به راه انداخت. او همزمان از توافق نامه تعیین حدود منطقه اقتصادی انحصاری بین قبرس جنوبی و لبنان انتقادهای تندی کرد، اما همچنان بر اظهارات بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل تمرکز کرد.
اردوغان در سخنانش مدعی شد: «چه در مدیترانه شرقی، چه در دریای اژه یا هر جای دیگر، ما نه حق کسی را غصب می کنیم و نه اجازه می دهیم حق ما غصب شود. ما اجازه نخواهیم داد حقوق و منافع ترکهای قبرس نقض شود. توافقها و امضاها می توانند منعقد شوند و پیامهای مختلفی می توانند منتقل کنند. هیچ یک از این ها ما را ملزم به تعهدی نمی کنند یا سیاست ما را تغییر نمی دهند.»
او در رابطه با نتانیاهو تاکید کرد «سخنان کسانی که دست خود را به خون برادران فلسطینی ما آلوده کرده اند، از نظر ما، هیچ تفاوتی با صدای تقتق قوطیهای حلبی ندارد. ما قربانی بازی آنها نشدیم و قربانی هم نخواهیم شد. ما تسلیم تحریکات نشدیم و تسلیم هم نخواهیم شد. در طول این سه ماه آینده کمکهای خود را به فلسطین افزایش خواهیم داد. ما به عنوان ترکیه، عقبنشینی نخواهیم کرد، ساکت نخواهیم ماند، فراموش نخواهیم کرد و هرگز غزه را تنها نخواهیم گذاشت.
از قفقاز تا بالکان، از آفریقا تا آسیا، ما به کمک هر کسی که در مشکل بوده است، شتافته ایم. همه باید بدانند که، مانند گذشته، ما امروز طرفدار صلح و آرامش هستیم. اما این به معنای آن نیست که ما به بیعدالتی تن می دهیم یا در برابر ظلم سکوت می کنیم. هرگز.»
بنیامین نتانیاهو اخیرا مدعی شده بود «به همه کسانی که در مورد برقراری مجدد امپراتوری و حاکمیت خود بر سرزمین ما خیال پردازی می کنند، می گویم: «فراموشش کنید، این اتفاق نخواهد افتاد، حتی به آن فکر هم نکنید. ما قادر به دفاع از خود هستیم و همکاری ما توانایی ما را بیشتر تقویت می کند.» جمله ای که غیر مستقیم اشاره به ترکیه داشت.
زکی آکتورک، سخنگوی وزارت دفاع ترکیه، اعلام کرد که تحرکات اخیر اسرائیل، یونان و قبرس، از جمله ابتکارهای مطرح شده برای گسترش همکاریهای نظامی، تهدید نظامی مستقیمی برای ترکیه به شمار نمی رود. اما آنکارا این تحولات را با دقت زیر نظر دارد و همزمان بر ضرورت حفظ ثبات و تداوم گفتگو در منطقه تأکید می کند.
اظهارات برخی مقامات اسرائیلی علیه ترکیه و همچنین گفتمانهایی که به تشدید تنشها در منطقه دامن می زند، فاقد پشتوانه واقعی و مبنای حقوقی در چارچوب حقوق بین الملل است. ترکیه به عنوان یکی از اعضای ناتو، همواره از گفتگوی سازنده در دریای اژه و شرق دریای مدیترانه حمایت کرده، اما اقدامات مغایر با روح همبستگی درون پیمانی، تأثیری بر واقعیت های موجود نخواهد داشت.»
سخنگوی وزارت دفاع ترکیه نیر با اشاره به مسئله قبرس، اعتقاد دارد «موضع آنکارا در قبال امنیت و حقوق «جمهوری ترک قبرس شمالی» روشن و تغییرناپذیر است. ترکیه به عنوان کشور ضامن، تاکنون از اختیارات قانونی خود برای حفاظت از حقوق ترک های قبرس استفاده کرده و در آینده نیز در انجام این مسئولیت تردید نخواهد کرد.
ترکیه عامل تشدید تنشها در منطقه نیست و آنچه موجب افزایش اختلافات می شود، اقدامات یکجانبه و انحصارطلبانهای است که با هدف تحمیل شرایط جدید صورت می گیرد. رویکرد اصلی ترکیه، تبدیل شرق مدیترانه و حوضه دریای مدیترانه به عرصهای برای همکاری، ثبات و توسعه مشترک است، نه میدان رقابت و درگیریهای ژئوپلیتیکی.
ادعاهای یونان درباره نقض حریم هوایی ناشی از تناقض در رویکرد آتن نسبت به محدوده آبهای سرزمینی و حریم هوایی خود است؛ مسائلی که از منظر تاریخی بیسابقه محسوب می شوند.»
همزمان وزارت دفاع ترکیه در مورد افزایش تنش در دریای اژه و نقض حریم هوایی یونان توسط هواپیماهای ترکیه به صورت روزانه، بیانیهای صادر کرده و ادعا می کند که یونان مسئول افزایش تنش در دریای اژه است و ادعاهای آتن مبنی بر نقض حریم هوایی مبتنی بر تناقض در رویکرد یونان به آبهای سرزمینی و حریم هوایی است. ابتکار به سهجانبه اسرائیل، یونان و قبرس نمی تواند تهدیدی نظامی برای ترکیه باشد. ترکیه همچنان به حفظ ثبات و گفتگو در منطقه متعهد است.
در مورد تخلفات و افزایش تنش در دریای اژه وزارت دفاع ترکیه بر این باور است که: «ادعاهای نقض حریم هوایی بر اساس تناقض در رویکرد یونان به آبهای سرزمینی و حریم هوایی است و تا به امروز در تاریخ بی سابقه بوده است. پروازهایی که کشور ما در دریای اژه انجام می دهد، در حریم هوایی بینالمللی انجام می شود. ترکیه تمایل دارد همه مشکلات با یونان را با روش های مسالمت آمیز از طریق گفتگو و مذاکره در چارچوب قوانین بینالمللی، حسن نیت متقابل و روابط حسن همسایگی حل کند.»
وزارت دفاع ترکیه با رد اتهام نقض حریم هوایی یونان در روزهای اخیر بر این باور است که تنشها در دریای اژه و مدیترانه شرقی ناشی از اقدامات یکجانبه یونان است و پروازهای ترکیه در فضای بین المللی انجام می شود. آنکارا خواهان حل مسائل با یونان از طریق گفتگو و در چارچوب حقوق بینالملل و روابط حسن همجواری است.
اردوغان نیز اعتقاد دارد «طرفی که تنش را در دریای اژه و مدیترانه شرقی افزایش می دهد، ترکیه نیست، بلکه گامها و رویکردهای انحصاری و یکجانبه است. ترکیه طرفدار این است که منطقه به جای منطقه درگیری، به حوزه همکاری و ثبات تبدیل شود.»
مواضع مقامات ترکیه در حالی است که مقامات یونانی در روزهای گذشته در سطوح مختلف به مواضع آنکارا پاسخ می دهند.
نیکوس دندیاس، وزیر دفاع یونان و چهره افراطی ضد یونان، در واکنش به مواضع وزارت دفاع ترکیه اعلام کرد که یونان هیچ تهدیدی علیه همسایگان خود ندارد، اما در عین حال مصمم است از حاکمیت و حقوق ارضی خود دفاع کند. این وظیفهای قانون اساسی برای نیروهای مسلح یونان است و پیام اعتماد به نفس ملی به نسلهای آینده منتقل می کند.