عملیات فریب «پرچم دروغین» چیست؟/ چرا به این نام شهرت دارد؟ / چند مثال از پرچم دروغین در میدان جنگ

عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح- در تاریخ سیاست و جنگ، گاهی دولت ها یا گروه های مختلف برای رسیدن به اهداف سیاسی، نظامی یا تبلیغاتی از روش های پیچیده و پنهانی استفاده کرده اند. یکی از این روش ها «عملیات فریب پرچم دروغین» یا False Flag است.

در این نوع عملیات، یک طرف عمدا اقدامی مانند حمله، خرابکاری یا عملیات نظامی انجام می دهد اما تلاش می کند مسئولیت آن را به گردن طرف دیگری بیندازد. هدف از چنین اقدامی معمولا ایجاد بهانه برای جنگ، تغییر افکار عمومی یا بی اعتبار کردن دشمن است.

مفهوم عملیات فریب پرچم دروغین

اصطلاح پرچم دروغین از دوران جنگ های دریایی گرفته شده است. در گذشته برخی کشتی های جنگی هنگام نزدیک شدن به کشتی های دشمن، پرچم کشور دیگری را بالا می بردند تا هویت واقعی خود را پنهان کنند. پس از نزدیک شدن، پرچم واقعی خود را نشان می دادند و حمله می کردند.

در مباحث سیاست و امنیت مدرن، عملیات فریب پرچم دروغین به اقداماتی گفته می شود که در آن یک دولت، سازمان یا گروه عملیاتی را انجام می دهد اما آن را به دشمن یا گروه دیگری نسبت می دهد. در نتیجه افکار عمومی یا جامعه جهانی تصور می کنند که عامل واقعی حادثه طرف دیگری بوده است.

نمونه های تاریخی مطرح

طی تاریخ مواردی وجود داشته که برخی پژوهشگران آن ها را نمونه ای از عملیات پرچم دروغین دانسته اند. یکی از نمونه هایی که اغلب در کتاب های تاریخی ذکر می شود ماجرای «حادثه گلایویتس» در سال 1939 است. در ادامه چند مورد را با توجه به اطلاعات موجود در ویکیپدیا ذکر می کنیم:

عملیات گلایویتس

در 31 اوت 1939 تعدادی از نیروهای آلمانی که لباس نظامیان لهستانی را به تن داشتند به یک ایستگاه رادیویی در مرز آلمان و لهستان حمله کرده و آن را به اشغال خود درآوردند. آن‌ ها سپس پیامی با محتوای ضد آلمانی را به مدت چند دقیقه از فرستنده رادیو پخش کردند. این صحنه‌ سازی بهانه آلمان برای حمله به لهستان و شروع جنگ جهانی دوم بود. آلفرد نایوکس فرمانده آلمانی این عملیات، بعدا در دادگاه نورنبرگ به این صحنه‌سازی اعتراف کرد.

ماجرای لاوون

در تابستان سال 1954 اسرائیل طی عملیاتی مخفی به نام عملیات سوزانا تلاش کرد به وسیله عوامل خود بمب گذاری هایی را در مصر صورت داده و تقصیر آن را به گردن گروه‌ های مصری بیندازد. هدف اسرائیل از عملیات این بود که با ایجاد ناامنی در مصر، فضایی به وجود آورد که انگلستان بتواند حضور نظامی خود را در منطقه کانال سوئز همچنان حفظ کند. پس از شکست این عملیات، وزیر دفاع اسرائیل، پینهاس لاوون، مجبور به استعفا شد.

یو اس اس لیبرتی

یو اس اس لیبرتی نام یک کشتی اطلاعاتی متعلق به نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا بود که وظیفه آن جمع آوری و شنود ارتباطات رادیویی در منطقه خاورمیانه بود. این کشتی در تاریخ 8 ژوئن 1967 و همزمان با جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل در آب های بین المللی دریای مدیترانه، در نزدیکی شبه جزیره سینا، مورد حمله قرار گرفت.

در این حادثه جنگنده های نیروی هوایی اسرائیل و همچنین قایق های اژدرافکن نیروی دریایی اسرائیل به کشتی حمله کردند. این حمله هوایی و دریایی باعث کشته شدن 34 نفر از خدمه کشتی و زخمی شدن 171 نفر دیگر شد. علاوه بر تلفات انسانی، کشتی نیز دچار آسیب های جدی و گسترده شد.

بعدها، اسرائیل اعلام کرد که این حمله به دلیل اشتباه در شناسایی کشتی رخ داده و نیروهای اسرائیلی آن را با یک کشتی مصری اشتباه گرفته بودند. در تحقیقات رسمی دولت ایالات متحده نیز این حادثه نتیجه مجموعه ای از خطاهای اطلاعاتی و ارتباطی اعلام شد. از طرف کنگره ایالات متحده آمریکا هیچگاه در این مورد تحقیق به عمل نیامد.

با این حال، برخی از بازماندگان کشتی و تعدادی از پژوهشگران و مقامات نظامی سابق آمریکا این توضیح را نپذیرفتند و معتقد بودند که احتمال دارد حمله به کشتی عمدی بوده باشد. به همین دلیل حادثه یو اس اس لیبرتی همچنان یکی از وقایع بحث برانگیز در تاریخ جنگ شش روزه به شمار می رود.

نقش رسانه و افکار عمومی

یکی از مهم ترین عوامل موفقیت عملیات پرچم دروغین، تاثیرگذاری بر رسانه ها و افکار عمومی است. اگر روایت اولیه یک حادثه به گونه ای شکل بگیرد که یک طرف خاص را مقصر نشان دهد، ممکن است این برداشت برای مدت طولانی در ذهن مردم باقی بماند.

به همین دلیل در عصر رسانه های دیجیتال و شبکه های اجتماعی، بحث درباره صحت اطلاعات و بررسی منابع خبری اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

به همین دلیل بسیاری از پژوهشگران علوم سیاسی و روابط بین الملل این نوع عملیات را یکی از خطرناک ترین ابزارهای جنگ اطلاعاتی و سیاسی می دانند.

اهداف عملیات پرچم دروغین

چنین عملیات هایی معمولا با اهداف مختلفی انجام می شوند که مهم ترین آنها عبارت اند از:

ایجاد بهانه برای آغاز جنگ یا حمله نظامی

تغییر افکار عمومی و جلب حمایت مردم

بی اعتبار کردن یک کشور، گروه یا جنبش

توجیه اقدامات امنیتی شدیدتر

ایجاد بحران سیاسی یا اجتماعی در کشور هدف

به عبارت دیگر، این عملیات ها اغلب برای تاثیرگذاری بر روایت سیاسی یک رویداد انجام می شوند.

مأموریت ویژه رییس جمهوری به عارف برای اینترنت/ آقای پزشکیان! سامان و ساسان به جای خود، قرارمون یادت نره....

بیشتر بخوانید:

سخنگوی وزارت خارجه: احتمال دارد در روزهای آینده با عملیات "پرچم دروغین" مواجه شویم

۵ نقطه عطف در تاریخ هوانوردی رزمی؛ از اولین حمله هوایی تا عملیات «بانوی خوش شانس» (+عکس)

تماشاخانه

«نبرد آوسترلیتز» حیله بزرگ ناپلئون که یک سپاه را روی دریاچه غرق کرد

ایران من ؛ از دل تاریخی کهن تا حال ایران امروز ما

فیلم های دیگر