عصر ایران - ورونیکا، گاوی که در یک روستای کوهستانی زیبا در اتریش زندگی میکند، سالهاست مهارت خاراندن بدنش را با چوب، چنگک و برسهای مخصوص کف سازی تمرین کرده است. همین رفتار باعث شده توجه دانشمندان به او جلب شود و حالا ورونیکا به عنوان اولین گاوی شناخته میشود که از ابزار استفاده میکند.
ورونیکا با زبانش ابزار را بلند میکند، آن را با دهانش محکم میگیرد و نوک وسیله را دقیقا به همان جایی میرساند که میخواهد بخاراند. وقتی برس کف سازی در دهانش است، از قسمت دارای الیاف برای خاراندن پشت ضخیمش استفاده میکند و زمانی که بخواهد شکم حساسش را بخاراند، ابزار را میچرخاند و از قسمت صاف دسته استفاده میکند.
نتایج یک مطالعه جدید در مجله Current Biology نشان میدهد که رفتار ورونیکا دقیقا با تعریف علمی استفاده از ابزار همخوانی دارد. این رفتار در طول حدود ده هزار سال زندگی انسان با گاوها هرگز ثبت نشده بود و این اولین مورد مستند محسوب میشود.
محققان میگویند این کشف نشان میدهد گاوها هوشمندتر از آن چیزی هستند که بسیاری تصور میکنند و اگر شرایط مناسب داشته باشند، میتوانند مهارتهای مشابهی را یاد بگیرند.
سال گذشته آلیس آورزپرگ، زیست شناس شناختی، پس از انتشار کتابش درباره ابزارسازی حیوانات، پیامهای زیادی از مردم دریافت کرد. بیشتر پیامها معمولی بودند، اما یک ویدیو متفاوت توجه او را جلب کرد: گاوی که یک چنگک را برمیدارد و پشتش را با آن میخاراند.
او میگوید این ویدیو آنقدر جالب بود که تصمیم گرفتند از نزدیک بررسی کنند. به همین دلیل به همراه همکارش، آنتونیو اوسونا ماسکارو، راهی محل زندگی ورونیکا شدند.
ورونیکا با صاحبش، ویتگار ویگل، که یک نانوا و فردی مهربان است، به عنوان حیوان خانگی زندگی میکند. او در تمام عمرش در میان مراتع سبز، جنگلها و کوههای پوشیده از برف آزادانه گشته است. ورونیکا اکنون سیزده سال دارد و سالهاست با چوبها و ابزارهای اطرافش سرگرم شده و تجربه کسب کرده است.
تنها مشکل زندگی او مگسهای گزنده ای هستند که تابستانها منطقه را آزار میدهند. پژوهشگران معتقدند این آزار باعث شده ورونیکا به مرور مهارت خاراندن بدنش با ابزار را توسعه دهد.

محققان بعد از آشنا شدن با ورونیکا، آزمایشهای مختلفی انجام دادند تا ببینند آیا رفتار او واقعا نمونه ای از استفاده از ابزار است. طبق تعریف علمی، حیوان باید شی را عمدا بگیرد، طرف کاربردی آن را به هدف مشخص برساند و به نتیجه عملی برسد.
در آزمایشها، برس را در محلهای مختلف روی زمین قرار میدادند تا ببینند ورونیکا از کدام طرف آن استفاده میکند و کجای بدنش را میخاراند. نتیجه آنها را شگفت زده کرد.
آورزپرگ میگوید زبان ورونیکا مانند یک انگشت ماهر عمل میکرد. او ابزار را از وسط با زبان گرفت، آن را وارد دهانش کرد، ثابت نگه داشت و شروع به خاراندن بدنش کرد. رفتار او کاملا دقیق و هدفمند بود.
پس از ده ها آزمایش، مشخص شد که ورونیکا بسته به محل خارش، هم نوع تماس و هم بخش مناسب ابزار را انتخاب میکند.
رابرت شومیکر، زیست شناس تکاملی که در این پژوهش دخیل نبود، میگوید هیچ شکی نیست که این رفتار نمونه کامل استفاده از ابزار است. او میگوید برخی جانوران اهلی دیگر مثل گاومیش و بز هم رفتارهای مشابهی نشان داده اند، پس توانایی گاوها در این زمینه منطقی است.
سالها باور عمومی این بوده که گاوها موجودات ساده ای هستند و توانایی خاصی ندارند، اما اوسونا ماسکارو معتقد است این تصور اشتباه است. او میگوید ورونیکا در محیطی زندگی میکند که پر از ابزار است و زمان کافی برای تجربه کردن دارد، بنابراین توانسته مهارت خود را نشان دهد.
صاحب ورونیکا میگوید او از سه سالگی با چوب بدنش را میخاراند و در ابتدا ناشی بود، اما در طول سالها به دقت و مهارت رسیده است. محققان باور دارند اگر دیگر گاوها هم محیطی مشابه داشته باشند، ممکن است همین رفتار را نشان دهند.
اوسونا ماسکارو همچنین احتمال میدهد حیوانات دیگری نیز وجود داشته باشند که مهارتهایشان هنوز ثبت نشده است و از مردم دعوت میکند اگر رفتار خاصی در حیوانات میبینند، آن را گزارش کنند؛ البته نه مربوط به بازی گربه ها با جعبه های مقوایی.
منبع: nationalgeographic