رضا احمدی فر
عصر خبر
با گسترش فضای مجازی و دسترسی آسان به محتوای آن و نیز سهل الوصول بودن و در برگیری شگفت آن در بین اقشار مختلف جامعه، استفاده حداکثری از تبلیغاتهای مورد نظر و خارج از چهارچوب های اداری برای جلب هر چه بیشتر مخاطب در این فضا چندان دور از انتظار نیست.
البته چنین تبلیغاتی معمولا ملاحظات و عواقبی هم در پی دارد. در دسترس بودن به همان اندازه که برخی کارها را تسهیل کرده و در جهت موفقیت گیشه وفروش گام هایی برداشته، پاره ای اوقات باعث ایجاد مشکلات ناخواسته و غیر قابل پیش بینی نیز شده است. به نوعی می توان گفت این نوع تبلیغات در زمانه کنونی درست مانند تیغ دولبهای بوده که گاه دقیقا خلاف آنچه قبلا تصور می شد عمل کرده است.
تبلیغات در حوزه های فرهنگی و هنری مانند سینما، تئاتر و کنسرتهای موسیقی، همیشه یکی از محوری ترین امور در جذب مخاطب واطلاع رسانی درباره محتوای آثار این حوزه بوده اند. اما انتشار محتوای این تبلیغات مانند دریافت مجوز برای خود اثر، تابع قوانین و مقررات اداری است، که برای جلوگیری از وقوع مسایل بعدی باید رعایت شود. گاهی این اتفاق نمی افتد و با سهل انگاری در روند تولید و نشر این تیزرها که عموما به خاطر عدم الزام به طی کردن سلسله مراتب اداری و رد شدن از خط قرمزها و شکستن تابوها صورت می گیرد در نهایت به ایجاد سوء تفاهم های ناخواسته و در پی آن سنگ اندازی و ایجاد چالش در اکران فیلم و یا اجرای نمایشی منجر می شود.
رویکرد کلی این نوع تبلیغات استفاده از ظرفیت های کشف نشده ای است که معمولا در بسترجامعه وجود دارد و هیچگاه به درستی واکاوی نشده اند. ظرفیت هایی که میکوشد خارج از مجاری قانونی، محتوایی را به مخاطب خود منتقل کنند که به نظر می رسد خارج ازعرف و تابو شکن است، در حالیکه محتوای خود اثر اصلی فاقد چنین ویژگی هایی است که در تیزر تبلیغاتی آن پررنگ شده است. همه تلاش و مساعی چنین تبلیغاتی بر جلب مخاطب خاموش متمرکز است و به همین دلیل از آرایه ها و انگاره هایی استفاده می کند که باور تابو شکن بودن را در ذهن مخاطب تقویت و او را به دیدن اثر تشویق و ترغیب کند. طبیعی است که «قانون»، چنین ظرفیتی را در اختیار تولید کنندگان چنین محتوای تبلیغاتی نمی گذراد و آنها باید از مسیرهای غیر قانونی به عرضه تولیدات تیزرهای خود بپردازند. تیزر تبلیغاتی یک فیلم معمولا حاوی صحنه ها و آهنگ های حذف شده و اصلاح شده است. یعنی همان مصالحی که از فیلم حذف شده اند و یا اساسا در فیلم نبوده اند، ولی در تیزر تبلیغاتی به خدمت گرفته می شوند. آن هم به قصد جذب مخاطب حداکثری. اما شیوه های تبلیغاتی از این دست، گاهی اوقات تنها باعث اخلال در مداومت اکران اثر شده وصرفا به تولید حواشی بیشتر و بی مورد کمک کرده است.
وقوع اتفاقاتی از این دست نه تنها به اکران منطقی، اصولی و قانونی این آثار کمک نمی کند بلکه راه را برای هجمه به کلیت سینما که عمدتا با اهداف سیاسی، غیر فرهنگی و کاملا مغرضانه صورت می گیرد، باز می کند.
انتشار غیر قانونی تیزر تبلیغاتی فیلم «تهران کنارت» در فضای مجازی تازه ترین اتفاقی است که در این حوزه افتاده است.انتشار این تیزر که حاوی صحنه ها و آهنگ هایی است که در فیلم حذف و یا اصلاح شده ، تنها دایره سوء تفاهم ها را گسترده کرده و جبهه جدید رسانه ای از سوی عده ای را علیه کلیت سینما گشوده است. اما نکته ای که از سوی این رسانه ها مغفول مانده و یا به عمد نادیده گرفته می شود این حقیقت است که که پخش تیزر غیر قانونی و خارج از عرفی که حاوی صحنه هایی است که در فیلم اکران شده وجود ندارد و پیشتر از سوی نهادهای مربوطه اصلاح شده، برای اولین بار نیست که اتفاق می افتد. در دوره ریاست پیشین سازمان سینمایی نیز برخی آثار بودند که انتشار تیزرهای غیر قانونی از فیلم های اکران شده ، باعث حساسیت در بین متدینین، کارشناسان و اصحاب فرهنگ شده بود. اما همه آثار مورد بحث با روشنگری صورت گرفته، بی کمترین مساله ای اکرانشان تا انتها ادامه یافت.
به نظر می رسد وقوع اتفاقاتی از این دست که معمولا از سوی عوامل فیلم و در جهت داغ کردن گیشه صورت می گیرد، چه در دوره فعلی و چه در آینده بازهم ادامه خواهد یافت. اگرچه انتشار غیر قانونی تیزر فیلمها تنها به التهاب فضای سینمای و میدان دادن به مخالفانی که هدفی به جز سینما را دنبال می کنند، کمک کرده، تقریبا آورده دیگری برای سینما نداشته است. ممکن است چنین اقداماتی تا حدودی به جذب مخاطب بیشتر هم کمک کند اما هزینه فایده آن برای کلیت سینما در موقعیت فعلی چه خواهد بود؟ درست است که این نوع تیزرهای تبلیغاتی در ایجاد شور و هیجان و ایجاد حس کنجکاوی برای دیدن یک فیلم تا اندازه ای موفق بوده اند اما حقیقت این است مسایل حاشیهای آن، گاه به شکل باور نکردنی برای سینمای ایران گران تمام شده است.
شاید یاد آوری این گفته قدیمی پر بیراه نباشد که بهترین تبلیغات برای یک فیلم، مخاطبانی هستند که یک اثر را دیده اند و به دیگران هم دیدن آن را توصیه می کنند. این مهمترن نکته ای است که باید دست اندرکاران فیلم هایی که اکران می شوند ، به آن توجه داشته باشند. کیفیت اثر است که مخاطب را ترغیب می کند از اثر استقبال کند یانه...