اول ژوئن (۱۱ خرداد) به عنوان «روز جهانی شیر» در تقویم بینالمللی نامگذاری شده است؛ روزی که با هدف ترویج مصرف شیر و آگاهیبخشی درباره نقش آن در سلامت انسان، امنیت غذایی، توسعه اقتصادی و پایداری کشاورزی در کشورهای مختلف گرامی داشته میشود.
به گزارش ایسنا، شعار امسال روز جهانی شیر بر حمایت از تغذیه، سلامت و تابآوری اقتصادی در سراسر جهان تاکید دارد؛ موضوعی که اهمیت این محصول را فراتر از یک ماده غذایی معمولی نشان میدهد. شیر و فرآوردههای لبنی از مهمترین منابع تامین کلسیم، پروتئین، ویتامینها و سایر ریزمغذیهای مورد نیاز بدن به شمار میروند و نقش قابل توجهی در سلامت استخوانها، رشد کودکان و تقویت سیستم ایمنی دارند.
با وجود تاکید متخصصان تغذیه بر ضرورت مصرف روزانه لبنیات، آمارها و اظهارات فعالان این صنعت نشان میدهد سرانه مصرف لبنیات در ایران طی سالهای اخیر با کاهش محسوسی مواجه شده است.
کارشناسان حوزه سلامت نیز بارها نسبت به پیامدهای کاهش مصرف شیر و لبنیات هشدار دادهاند؛ موضوعی که میتواند در بلندمدت هزینههای بیشتری را به نظام سلامت کشور تحمیل کند. اثر افزایش قیمت شیر خام بر سفره خانوار طی سالهای اخیر قیمت شیر خام و به دنبال آن قیمت محصولات لبنی بارها افزایش یافته است.
اگرچه تولیدکنندگان معتقدند رشد هزینههای تولید، نهادههای دامی، حملونقل، انرژی و دستمزدها این افزایش قیمتها را اجتنابناپذیر کرده، اما نتیجه نهایی برای مصرفکننده کاهش توان خرید و افت مصرف بوده است.
بررسی بازار نیز نشان میدهد خانوارها بیش از گذشته به خرید محصولات ضروریتر روی آوردهاند و در بسیاری از موارد میزان خرید شیر، ماست و سایر فرآوردههای لبنی کاهش یافته است.
کالابرگ نتوانست مصرف لبنیات را افزایش دهد شیر و برخی محصولات لبنی در فهرست اقلام مشمول طرح کالابرگ الکترونیکی قرار دارند و دولت تلاش کرده از این مسیر بخشی از هزینه تامین کالاهای اساسی خانوار را جبران کند.
با این حال، آنطور که برخی متصدیان فروشگاههای زنجیرهای و عرضهکنندگان کالا عنوان میکنند، اجرای طرح کالابرگ تاکنون تغییر محسوسی در میزان خرید محصولات لبنی ایجاد نکرده و افزایش مصرف قابل توجهی در این بخش مشاهده نشده است.
فعالان بازار معتقدند بخشی از اعتبار کالابرگ صرف سایر کالاهای ضروری خانوار میشود و همین مسئله موجب شده تأثیر این طرح بر افزایش مصرف لبنیات محدود باشد.
در همین راستا، پیش از این میراسلام تیموری - رئیس هیاتمدیره انجمن صنایع لبنی - در میزگردی تخصصی اظهار کرده بود: در طرح کالابرگ الکترونیکی، سهمیهای اختصاصی برای محصولات لبنی در نظر گرفته شود.
اکنون در کالابرگ، کالاهای مختلفی از جمله گوشت، برنج، روغن، مرغ و تخممرغ دیده شده، اما انتظار صنعت این است که برای لبنیات نیز سهم مشخصی اختصاص یابد تا بخشی از فاصله ایجادشده میان قدرت خرید مردم و قیمت محصولات جبران شود.
در این میان دولت نیز به دنبال راهکارهایی برای تقویت خرید کالاهای اساسی از جمله لبنیات است. احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اخیراً در جمع خبرنگاران با اشاره به بررسی افزایش اعتبار کالابرگ اظهار کرده است که دولت در حال بررسی این موضوع است و در مرحله جدید، تولیدکنندگان برای بخشی از کالاهای مشمول کالابرگ به مردم تخفیف ارائه خواهند کرد.
وی اعلام کرده که در صنعت لبنیات مذاکراتی با برخی شرکتها انجام شده و تعدادی از تولیدکنندگان بر روی خریدهای کالابرگی، ۱۰ درصد تخفیف ارائه خواهند داد. به گفته وزیر تعاون، توافقهای لازم در این زمینه نهایی شده و جزئیات آن از سوی شرکتهای مربوطه اطلاعرسانی خواهد شد.
در کنار سیاستهای حمایتی و اقتصادی، کارشناسان بر نقش فرهنگسازی در افزایش مصرف شیر و لبنیات تأکید دارند. به باور آنها، آگاهیبخشی درباره آثار مصرف منظم لبنیات بر سلامت و همچنین آموزش الگوهای صحیح تغذیه از دوران کودکی میتواند در اصلاح الگوی مصرف جامعه مؤثر باشد.
روز جهانی شیر نیز با همین هدف شکل گرفته است؛ اینکه شیر نه فقط یک محصول کشاورزی یا کالای مصرفی، بلکه یکی از ارکان سلامت عمومی و امنیت غذایی کشورهاست.
در شرایطی که سرانه مصرف لبنیات در ایران همچنان کمتر از میزان توصیهشده متخصصان است، به نظر میرسد ترکیبی از سیاستهای حمایتی، کنترل هزینههای تولید، افزایش دسترسی خانوارها و فرهنگسازی مستمر، راهکارهایی باشد که بتواند جایگاه شیر و لبنیات را بار دیگر به سفره خانوارهای ایرانی بازگرداند.