تاریخ:
هوای تهران تا پایان هفته ۳ درجه خنک میشود 
درس شصت و هشت
سوگواری با «جغجغه»!
آیین «جغجغهزنی» یا «سنگزنی» از کهنترین شیوههای عزاداری محرم در استان یزد است که با اجرای ضربآهنگهای منظم به وسیله ابزارهای چوبی یا فلزی، بخشی از میراث فرهنگی ناملموس و هویت عاشورایی این استان را روایت میکند.
هر منطقه از ایران، محرم را با آوایی میشناسد؛ جایی با صدای سنج و طبل، و در جای دیگر با نوای شیپور. در جایی مثل یزد هم، صدای برخورد جغجغهها، ریتم سوگواری را میسازند. «جغجغهزنی» یا «سنگزنی» از آیینهایی است که در کنار نوحهخوانی، هویت عاشورایی این دیار را شکل داده است.
به گزارش ایسنا، این آیین با نامهایی همچون جقجقی و تَقتَقُک نیز شناخته میشود و همچنان در برخی شهرها و روستاهای این استان، از جمله میبد، اردکان، زارچ، مهریز و شهر یزد، در شبهای محرم برگزار میشود.
«جغجغهزنی» از جمله شیوههای سنتی عزاداری است که محور اصلی آن، اجرای ریتمی منظم با ابزارهایی چوبی یا فلزی است که در ظاهر به گوشتکوب یا جغجغه شباهت دارند. عزاداران این ابزارها را در دو دست گرفته و همزمان با نوحهخوانی و مرثیهسرایی، آنها را با ضربآهنگی مشخص به یکدیگر میکوبند. صدای حاصل از برخورد این ابزارها، فضایی متفاوت از دیگر آیینهای سوگواری ایجاد میکند و همین ویژگی، سبب شده است این مراسم در میان مردم یزد با عنوان «سنگزنی» یا «جغجغهزنی» شناخته شود.
این آیین از جمله شیوههای سنتی عزاداری است که محور اصلی آن، اجرای ریتمی منظم با ابزارهایی چوبی یا فلزی است که در ظاهر به گوشتکوب یا جغجغه شباهت دارند. عزاداران این ابزارها را در دو دست گرفته و همزمان با نوحهخوانی و مرثیهسرایی، آنها را با ضربآهنگی مشخص به یکدیگر میکوبند. صدای حاصل از برخورد این ابزارها، فضایی متفاوت از دیگر آیینهای سوگواری ایجاد میکند و همین ویژگی، سبب شده است این مراسم در میان مردم یزد با عنوان «سنگزنی» یا «جغجغهزنی» شناخته شود.
«جغجغهزنی» را میتوان یکی از جلوههای موسیقی آیینی ایران دانست؛ آیینی که در آن، ریتم و حرکت در خدمت انتقال مفاهیم سوگواری قرار میگیرد. اگرچه در این مراسم از سازهای رایج موسیقی استفاده نمیشود، اما صدای منظم برخورد ابزارها، نوعی موسیقی آیینی میآفریند که با نوحهخوانی درهم میآمیزد و فضایی حزنانگیز و تأثیرگذار برای عزاداران ایجاد میکند.
این آیین تنها یک شیوه عزاداری نیست، بلکه بخشی از دانش بومی مردم یزد را نیز در خود جای داده است. ساخت ابزارهای جغجغهزنی، انتخاب جنس مناسب چوب یا فلز، شیوه در دست گرفتن آنها، نظم حرکتها و حفظ ریتمهای سنتی، همگی مهارتهایی هستند که طی سالیان دراز در میان خانوادهها، هیاتهای مذهبی و پیرغلامان حفظ شده است و بدون اتکا به منابع مکتوب، از نسلی به نسل دیگر منتقل شدهاند.
از منظر میراث فرهنگی، جغجغهزنی نمونهای از میراث ناملموسی است که عناصر گوناگونی همچون آیینهای مذهبی، هنرهای اجرایی، موسیقی آیینی، مهارتهای سنتی و مشارکت اجتماعی را در کنار یکدیگر حفظ کرده است. حضور نسلهای مختلف در اجرای مراسم، از نوجوانان تا پیشکسوتان، سبب شده است این سنت همچنان بخشی از هویت فرهنگی مردم یزد باقی بماند و با وجود تغییر شیوههای عزاداری، اصالت خود را حفظ کند.
کارشناسان میراث فرهنگی بر این باورند که آیینهایی مانند جغجغهزنی، افزون بر ارزش مذهبی، اسناد زندهای از فرهنگ عامه ایران هستند. آیینهایی که شیوههای خاص سوگواری، مهارتهای بومی و حافظه جمعی یک جامعه را در خود جای دادهاند. استمرار این مراسم، نشاندهنده نقش فعال جوامع محلی در پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس و انتقال آن به نسلهای آینده است.
آیین «سنگ زنی» یا «جغجغهزنی» ششم دی ماه سال ١٣٩٠ در فهرست میراث ملی ناملموس ایران به ثبت رسیده است.
لینک کوتاه: کپی لینک
تقویم روز اشعه فرابنفش چیست و چه تفاوتی با آلاینده ازن دارد؟ «تپه تیغن»؛ نگینی تاریخی در دل مزارع درهشهر (+عکس) محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش : اگر آمریکا خاک ما را اشغال کند؛ ما خاک خودمان را هم بمباران میکنیم(فیلم) محققان برای اولین بار با کامپیوتر کوانتومی راهی برای تولید سوخت رآکتورهای همجوشی پیدا کردند ۴ ویژگی ایمنی که پاوربانک شما باید داشته باشد نانوذرات قندی؛ سلاح جدیدی که با عبور از سد خونی-مغزی سرطان را نابود میکند قلعهنویی: در ۲۰۱۸ سرمربی ۱۰ درصد پاداش گرفت(فیلم) قدیمیترین عکسهای تخت جمشید! عادل فردوسیپور از فیلتر شدن سایت فوتبال ۳۶۰ خبر داد(فیلم) امام محمد غزالی؛ مردی که از «قفس طلایی» گریخت حملات متقابل آمریکا و ایران/ انفجارهایی در چابهار و کنارک و .../ حملات ایران به پایگاه های آمریکا در منطقه ۳۰۰ میلیون بمب اتمی در فضا؛ چرا برخورد دنبالهدار شومیکر-لوی ۹ با مشتری یک هشدار جدی برای ساکنان زمین است؟ گزارش سیبیاس نیوز از شرایط سربازان آمریکایی در جنگ علیه ایران سنتکام: دور جدید حملات ارتش ایالات متحده آمریکا به ایران آغاز شد