رهایی از نفخ و گاز

دکتر حمیدرضا فرشچی www.novindiet.com
متخصص تغذیه و متابولیسم و فوق تخصص دیابت و چاقی از انگلستان

کم نیستند افرادی که نفخ شکم آنها را در زندگی روزمره دچار مشکلات فراوان بویژه در زندگی اجتماعی نموده است. اگر شما نیز از این دسته از افراد هستید توجه به نکات ذیل می تواند برای شما مفید واقع گردد.

 تولید گاز در دستگاه گوارشی یکی از پدیده های طبیعی بدن است اما اگر تولید گاز بیش از حد معمول باشد  می تواند  مشکل ساز گردد . گازهای تولید شده در مجرای گوارشی عموما به دلیل تخمیر غذاهای جذب نشده مانند فیبر گیاهی در کولون ایجاد می گردند  همچنین عدم توانایی سیستم گوارشی در هضم  برخی از اجزای خاص غذایی (اجزایی مانند گلوتن در غلات و یا قند موجود در محصولات لبنی و یا میوه ها) نیز ممکن است منجر به تولید گاز گردند.

منابع اصلی تولید گاز در  دستگاه گوارش شما احتمالا  عبارتند  از:

• پس مانده های غذایی در کولون
• تغییر در سیستم باکتریایی گوارشی به دلیل مصرف آنتی بیوتیکها و یا دیگر داروها
• سوء جذب کربوهیدرات که می تواند تعادل باکتری های مفید دستگاه گوارشی را دگرگون نماید.
• بلعیدن هوا و مهاجرت هوای بلعیده شده به ناحیه کولون
• یبوست ( باقی ماندن اضافه های غذا در ناحیه کولون زمان بیشتری را برای تخمیر تولید می نماید)
• برخی مواقع ممکن است گازها نشانه یک اختلال گوارشی مانند سندرم روده تحریک پذیر و یا اختلال عدم تحمل لاکتوز باشند.

اقدامات زیر ممکن است شما را در جهت پیشگیری از تولید گاز بیش از حد در دستگاه گوارش تان یاری رسانند:

• اجتناب از مصرف غذاهایی که بیشترین تاثیر را بر دستگاه گوارشتان دارند و بیشتر از سایر غذاها شما را متاثر می نمایند: این غذاهای محرک عموما عبارتند از: حبوبات و نخود فرنگی ، عدس، کلم، پیاز، بروکلی، گل کلم، موز ، کشمش، نان غله کامل، سالاد و نوشیدنی های کربناته.

• ممکن است این پرسش به ذهن شما خطور کرده باشد که چرا لوبیا و حبوبات گاز توليد مي کنند؟ حبوبات حاوي چند نوع قند هستند که براي انسان قابل هضم نيست و وقتي اين قندها به روده مي رسد، تحت تاثیر عملکرد باکتری های روده و  تخمیر ، گاز توليد مي شود.

• و اگر مصرف محصولات لبنی برای شما مشکل ساز می گردند می توانید انواع محصولات کم لاکتوز و یا عاری از لاکتوز را مصرف نمایید.

• غذاهایی با محتوای چربی کمتر را مصرف نمایید: چربی روند هضم و جذب را در سیستم گوارشی آهسته می نماید لذا به غذاها زمان بیشتری را برای تخمیر شدن می بخشد .

• به طور موقت غذاهای پرفیبر را محدود نمایید:  هر چند که فیبر به هضم غذا کمک می نماید ولی بسیاری از غذاهای پرفیبر همچنین تولید گازها را افزایش می دهند. لذا پس از اینکه قدری استراحت را به سیستم گوارشی تان دادید و برای مدتی کوتاه مصرف غذاهای پرفیبر را محدود نمودید مجددا به طور آهسته و تدرجی مقادیر فیبر لازم را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.  البته توجه به این نکته ضروری است که خیلی از افرادی که از نفخ بیش از حد شاکی هستند از سبزیجات و میوه جات حذر می نمایند، اما در عین حال از انواع فست فود و نیز غذاهای حاوی چربی بیش از حد استفاده می کنند. اگر شما نیز این نوع رژیم غذایی را برای خود انتخاب نموده اید،  باید بدانید که اثرات مخرب رژیم غذایی حاوی انواع چربی و نیز مواد افزودنی می تواند به مراتب بیش از سبزیجات و میوه جات که حاوی فیبر فراوان می باشند، باشد.

• به آهستگی غذا بخورید: سعی کنید غذای خود را در حال آرامش صرف نمایید . غذا خوردن در مواقعی که استرس دارید و یا عجله دارید می تواند با سیستم  هضم و جذب گوارش مداخله نماید.

• غذای خود را با دهان بسته میل نمایید و از مصرف سیگار و آدامس اجتناب نمایید : تند غذا خوردن و صحبت کردن در هنگام صرف غذا ( غذا خوردن با دهان باز ) ممکن است موجب شود که قدری هوا بلعیده شود و همچنین به هنگام جویدن آدامس و سیگار کشیدن نیز ممکن است قدری هوا بلعیده شوند.

•  تحرک بدنی خود را بویژه پس از صرف غذا افزایش دهید: ممکن است یک پیاده روی کوتاه پس از صرف غذا مفید واقع شود.

• از درمان های رایج (بدون نسخه) که خطری را برای شما در بر ندارند مدد بگیرید. محصولاتی مانند لاکتائید ها و یا تسهیل کننده های هضم لبنیات ممکن است به هضم لاکتوز کمک نمایند و نیز محصولاتی که حاوی سایمتیکون (simethicon) هستند می توانند به تجزیه و انحلال حباب های گاز کمک نمایند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه نمایید:

اگر دچار عوارضی چون نفخ شدید و آروغ زدن و دفع گاز بدون اختیار هستید و علائم شما با اصلاح عادات غذایی بهبود نیافته است می بایست با پزشک متخصص مشورت نمایید و نیز اگر به عوارضی به شرح زیر مبتلا می باشید:

• اسهال
• یبوست
• تهوع و یا استفراغ
• کاهش وزن
• درد شکمی و یا درد در ناحیه مقعد
• تپش قلب مداوم
• حضور خون در مدفوع
• تب

کلیه علائم مذکور ممکن است از علائم ابتلا به یک عارضه گوارشی باشند.

برخی اوقات ممکن است علائم گوارشی موجب شرمندگی باشند اما هرگز نباید اجازه دهید که احساس شرم و خجالت شما را از جستجوی کمک و مشاوره برای برطرف نمودن مشکل تان بازدارد ، چرا که معالجه این مشکل امکان پذیر و میسر می باشد.