چرا هنوز خودروساز نشده‌ایم؟!

اگرچه امیدوار باید بود و در جهت بهبود بخشیدن وضع موجود نیز تلاش کرد. اگرچه داشتن نگاه استراتژیک و برنامه‌ریزی از ارکان رشد و توسعه صنعت در کشور است و مدیران باید برای استقرار آن کوششی تمام کنند. اگرچه بر دولت است که ضمن حمایت از صنایع داخلی، که دلایل آن اظهر من الشمس است، چتر خود را بگستراند تا در پناه آن صنعت بویژه صنعت خورو کشور به شکوفایی برسد. اگر چه دستیابی به توفیق، محصول پایمردی بر اجرای برنامه و ثبات در سیاستگذاری‌ صحیح است و ... اما راه برون رفت از چالش‌های امروز در گام نخست آسیب‌شناسی صحیح از مجموعه مسایلی است که صنعت به طور عام و صنعت خودرو اختصاصا با آن مواجه است. صنعت کشور طی سال‌های متمادی زخم‌خورده تصمیمات شتابزده، ناپاپدار و گاه متناقض است، از این روست که هیات نالان آن بویژه در زمان‌هایی که کشور با چالش‌هایی در عرصه بین‌المللی مواجه می‌شود، نگران کننده می‌نماید و از خاطر همگان می‌گذرد که برای بهبود دادن به شرایط موجود کاری شایسته باید کرد.

دریغ است که تصریح کنیم از پس اینهمه سال در کار تولید خودرو، هنوز خودروساز نشده‌ایم. تاسف انگیز است که در شرایطی که کشور باید با استظهار و پشت‌گرمی صنعتش مسایل و چالش‌های خود را حل کند، بی‌مایگی صنعتی و ضعف‌های آن خود باری بر دوش دولت می‌شود. اینهمه دلالت بر این دارد که در کار اصلاح امور و ساماندهی صنعتی‌شدن در بخش‌های مختلف کمیتمان لنگ است. نسبت به صنعت نگاهی جامع نداشته‌ایم یا اگر داشته‌ایم در کوران‌های سیاسی آن نگاه را به کناری نهاده، با تصمیمات عجولانه و سیاست‌گذاری‌های غیرعالمانه زمین‌گیرش کرده‌ایم.

در عرصه صنعت خودرو کشور چنین آسیب‌هایی کم نیست و حاصل آن نیز این است که با مشکلات عدیده اعم از کاهش تولید، کاهش بهره‌وری و ایضا نارضایتی‌هایی از تولیدات و محصولات داخلی مواجهیم و البته در این میانه ترکش تحریم‌ و محدودیت‌های بین‌المللی نیز خود باری بر دوش صنعت بود. اما حقیقت داستان همان است که گفتیم، قرار بود به پشتوانه ما تحریم‌ها کم‌اثر شود، در حالی که دست‌کم در بخش صنعت خودرو به رغم تلاش‌های موفقیت آمیز و دستاوردهای چشمگیری که به دست آمد، کم آوردیم و مشکلات مدیریتی وقت را نیز بر عهده تحریم‌ها انداختیم و آن را مقصر دانستیم. حال آنکه به نظر کارشناسان خبره تحریم‌ها حداکثر 30 درصد در کاهش تولید ما موثر بود و علت بقیه را باید در سیاستگذاری‌های ناصحیح چه در بخش مدیریت صنعتی و چه در بخش مدیریت دولتی ارزیابی کرد.

بستن دست خودروسازان در ساده‌ترین امور و نگاه آمرانه آنهم نه مبتنی بر شناخت صحیح نسبت به تولید، مواد اولیه، نظام عرضه و تقاضا و نیازهای صنعت که تنها به جهت تامین برخی دستاوردهای زودهنگام سیاسی باعث شد که حال صنعت خودرو نزارتر از قبل و ترحم‌انگیزتر شود. این در حالی است که این صنعت در بالقوه خود تمام شاخص‌های اصلی یک ساختار بهره‌ور از جمله امکانات، تجهیزات، سرمایه انسانی و هویت و شخصیت اقتصادی را داراست.

از پس اینهمه سال در عرصه تولید خودرو به جای آنکه به آموزه‌های جدید و نظامات اقتضایی امروز دنیا در اهداف سازمانی بیندیشیم و با رویکرد فرارونده از درخواست و تقاضای مشتریان به سطح دیگری از نیازمندی‌های اجتماعی، و ارزش‌ها و آرمان‌های اخلاقی آنان همت کنیم تا محصولاتمان به عنوان نمونه کاملا سازگار با محیط زیست تولید شود، در اوضاع متصلب و گرفتار امروز این صنعت هستیم.

شک نیست که سهمی از این گرفتاری‌ها محصول محدودیت‌های بین‌المللی است ولی نباید به ارزیابی صاحبنظران، تحلیلگران و دارندگان فکر و اندیشه نیز بی‌اعتنا بود که همواره نسبت به تغافل در بهبودبخشیدن صنعت کشور انذار داده‌اند. حذف نگاه قیم‌مآبانه به صنعت خودرو و بازگذاشتن منافذ تنفسی آن، کمک کردن به آن با رویکردی توسعه محور و متقاضی به نحوی که ارتقای سهمی از رشد اقتصادی را از آن تقاضا دارد، می‌تواند این صنعت را از بن‌بست گرفتاری رها کند. البته در این میانه مدیران صنعت نیز خود باید دلسوزانه و عالمانه با اتکا به خرد جمعی و احصاء روش‌های علمی در پیشبرد امور کوشا بوده ضمن برنامه‌ریزی در بخش‌ها و سطوح مختلف اهتمام خود را بر رساندن این صنعت به جایگاه واقعی و شایسته آن در کشور به کار بندند.

علی ایحال فرصت محدود است و کار بر زمین مانده بسیار؛ چاره‌ای هم جز کار واقعی و هماهنگ برای تجمیع توش و توان پراکنده نداریم، فرصتی برای اشتباه کردن دوباره نیست و باید با عزمی راسخ و برنامه‌ای سنجیده، راهبردهای حقیقی صنعت خودرو را در کشور شناخته و برای اعتلای آن کار کنیم.