فیلم بیشتر »»
کد خبر ۸۳۹۰۱۲
تاریخ انتشار: ۱۱:۴۴ - ۲۱-۰۲-۱۴۰۱
کد ۸۳۹۰۱۲
انتشار: ۱۱:۴۴ - ۲۱-۰۲-۱۴۰۱
واژه‌خانۀ عصر ایران

مشروعیت ؛ از حکمرانی خوب تا اطاعت مردم

مشروعیت ؛ از حکمرانی خوب تا اطاعت مردم
جامعه‌شناسی سیاسی، مشروعیت نه وابسته به "ویژگی‌های حکومت" بلکه در گرو "اطاعت مردم" است. بنابراین وقتی می‌گوییم مشروعیت یعنی پذیرش اجتماعی حکومت، معنایی مدرن از مفهوم "مشروعیت" را مد نظر داریم.

عصر ایران - "مشروعیت" (Legitimacy) یعنی پذیرش اجتماعی حکومت. در غیاب این پذیرش، التزام و وفاداری مردم به حکومت تحقق نمی‌یابد.

ماکس وبر مشروعیت را به سه نوع سنتی، کاریزماتیک و قانونی تقسیم کرده است:

- در جوامع سنتی قدیم، قدرت از پادشاه به فرزندش منتقل می‌شد و این انتقال قدرت و حکومت برآمده از آن، مشروع قلمداد می‌شد.

- در جوامع دموکراتیک جدید، قانون برآمده از رای ملت مبنای مشروعیت حکومت است.

- مشروعیت کاریزماتیک هم آبشخورش شخصیت رهبر سیاسی یک ملت است.

گاهی هم مشروعیت جنبۀ ترکیبی دارد. مثلا نظام‌های پادشاهی دموکراتیک (سلطنت‌های مشروطه) در اروپای امروز، توامان مشروعیت سنتی و قانونی دارند. یا در بعضی از نظام‌های سیاسی ایدئولوژیک، مشروعیت قانونی و کاریزماتیک در هم ادغام می‌شوند، مثلا در حکومت فیدل کاسترو در کوبا.

مشروعیت حکومت در فلسفۀ سیاسی کلاسیک در گرو "ویژگی‌های حکومت" بود؛ مثلا عدالت یا اعتدال حکومت، از نظر فیلسوفان سیاسی قدیم، تامین‌کنندۀ مشروعیت حکومت بود.

اما در جامعه‌شناسی سیاسی، مشروعیت نه وابسته به "ویژگی‌های حکومت" بلکه در گرو "اطاعت مردم" است. بنابراین وقتی می‌گوییم مشروعیت یعنی پذیرش اجتماعی حکومت، معنایی مدرن از مفهوم "مشروعیت" را مد نظر داریم.

در فلسفۀ سیاسی کهن، در بحث از مشروعیت، فضائل حکومت مهم‌تر از مقبولیت حکومت نزد مردم بود. با افزایش اهمیت مردم در جوامع جدید، مشروعیت حکومت نیز عمیقا به رای و نظر مردم گره خورده است.

با این حال بحث "فضائل حکومت" از نیمۀ دوم قرن بیستم به این سو، به نوعی در ذیل مفهوم "حکمرانی خوب" بازسازی شده است. از این منظر، کارآمدی حکومت مبنای اصلی مشروعیت آن است و حتی می‌تواند مخالفت مردم را به موافقت بدل کند. بنابراین حکومت مشروع، حکومت کارآمد است.

البته حکومت کارآمد تمام مولفه‌های "حکمرانی خوب" را پوشش نمی‌دهد و از نظر منتقدین، عدالت سیاسی هم از مصادیق حکمرانی خوب است.

با این حال به نظر می‌رسد حکومت‌های کارآمد شرق آسیا، که چندان هم دموکراتیک نیستند، توانسته‌اند با تحقق بخش‌های مهمی از "حکمرانی خوب"، در چشم مردم تحت حاکمیت شان واجد مشروعیت باشند. این شکل از مشروعیت در کشورهای کوچک و غیر دموکراتیک اطراف خلیج فارس نیز محقق شده است.

____________________
در "واژه‌خانۀ عصر ایران" ، کلمات و اصطلاحات سیاسی را به زبانی ساده و علمی توضیح می دهیم.

ارسال به دوستان
نگاهی به جدیدترین مدل هوش مصنوعی «اوپن‌ای‌آی» مهمترین عوامل جلوگیری از پیری شرکت‌هایی که بیشترین تراشه هوش مصنوعی جهان را در سال ۲۰۲۵ فروخته‌اند (+ اینفوگرافیک) تراشه جدید دانشمند ایرانی، مصرف انرژی هوش مصنوعی را تا ۷۰ درصد کاهش می‌دهد کدام کشور بحران تنگه هرمز را مدیریت کرد؟ چهلمین روز «تأیید صلاحیت‌» علی لاریجانی حزب جمهوری خواه قربانی تصمیمات اشتباه ترامپ می شود؟ پرواز جنگنده‌ها و پهپادهای اسرائیل - آمریکا در آسمان غرب عراق تمدید مهلت ثبت درخواست بیمه بیکاری به ۹۰ روز ترکیه از تولید میلیون‌ها پهپاد خبر داد ترامپ: اگر ایران می‌خواهد، با من تماس بگیرد! فرودگاه نجف پروازهای خود با ایران را ازسر می‌گیرد عراقچی از مسقط به اسلام آباد باز می‌گردد ثبت نخستین زایش گوزن زرد ایرانی در سال جدید ترامپ: برای دیدار با کسانی که تا حالا اسمشان را نشنیده‌ایم به پاکستان سفر نمی‌کنیم/ ایران چیزهای زیادی پیشنهاد داده اما کافی نبوده