ترامپ توافق را به جنگ ترجیح می‌دهد، اما خطر تصادف نظامی بالاست

عصر ایران؛ محمد حسن گودرزی- هیأت‌های مذاکره کنندۀ ایرانی و آمریکایی در سایۀ سنگین ناوهای جنگی مستقر در خلیج فارس، برای یافتن راهی میان جنگ و توافق دور یک میز در ژنو می‌نشینند. دونالد ترامپ که برای انتخابات میان‌دوره‌ای به یک برگ برنده نیاز دارد با اهرم فشار نظامی و ریسک بالا به میدان آمده است. بسیاری از تحلیلگران هشدار می‌دهند فاصله میان توافق و جنگ باریک‌تر از همیشه شده است. 

پروفسور دیوید مدنیکوف (David Mednicoff)، دانش‌یار مطالعات خاورمیانه و سیاست‌های عمومی گروه مطالعات یهودیت و خاور نزدیک، دانشگاه ماساچوست -آمهرست (University of Massachusetts-Amherst) است.

 تحقیقات او به روابط  نهادهای حقوقی و سیاسی در سطح ملی و فراملی به‌ ویژه در مورد منطقه خاورمیانه مربوط می‌شود. 

با این کارشناس مسایل بین الملل در مورد مذاکرات  گفت و گو کرده ایم:

*  نمایندگان ایران و ایالات متحده قرار است برای گفت‌و‌گو درباره کاهش تنش‌ها و دست‌یابی به توافقی در خصوص برنامه هسته‌ای ایران دیدار کنند. به نظر شما شانس رسیدن به توافق در این گفت‌و‌گوها چقدر است؟

- می‌خواهم تأکید کنم من هیچ دانش مستقیم یا دقیقی از سیاست خارجی کنونی دولت آمریکا یا تفکرات نظامی آن‌ها درباره ایران ندارم و درک نمی‌کنم چرا ایالات متحده در این مقطع زمانی خاص، تا این حد شدید برای یک توافق یا اقدام نظامی احتمالی فشار می‌آورد.

بهترین حدسی که می‌توانم بزنم این است که رییس جمهور ترامپ در تلاش است تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای پیش رو در آمریکا، تا جایی که می‌تواند در مورد بحران‌های چالش‌برانگیز خارجی به توافق دست یابد. 

با این حال، شانس موفقیت دیپلماتیک زیاد به نظر نمی‌رسد، زیرا در حال حاضر چنین به نظر نمی‌رسد که طرف آمریکایی در ازای کاهش چشم‌گیر فعالیت‌های هسته‌ای ایران، رفع واقعی تحریم‌ها را روی میز گذاشته باشد.

فرض من این است که ترامپ خواهان توافقی است که نسبت به برجام (که در زمان اوباما مذاکرات آن انجام شد)، ظرفیت هسته‌ای ایران را بسیار محدودتر (و فلج‌کننده‌تر) کند و سؤال اصلی این است که آیا رهبران ایران با چنین چیزی موافقت خواهند کرد یا نه.

*برخی معتقدند اقدامات واشنگتن در گردآوری ناوهای هواپیمابر و نیروهای نظامی در اطراف ایران و خلیج فارس، ابزاری برای فشار بر تهران جهت دست‌یابی به خواسته‌های واشنگتن در مذاکرات است. این دیدگاه تا چه حد صحیح است؟

- فکر می‌کنم این دیدگاه تا حدودی درست است. گمان نمی‌کنم آمریکا خواهان یک جنگ پردردسر یا طولانی‌مدت با ایران باشد. تصور می‌کنم رییس جمهور ترامپ با نوعی از توافق که دولت ایران را بر سر جای خود نگه دارد اما چشم‌انداز هسته‌ای ایران را کاهش دهد، راضی خواهد بود.

تاکنون، دولت ترامپ تنها از حملات کوتاه و مقطعی استفاده کرده و هیچ علاقه‌ای به درگیری نظامی مستمر نشان نداده است. با این حال، دانستن اینکه چه پیش خواهد آمد دشوار است؛ هم به این دلیل که رئیس‌جمهور در ایده‌های سیاست خارجی خود قابل پیش‌بینی یا ثابت‌قدم نیست و هم به این دلیل که تشدید تنش نظامی شبیه آنچه اخیراً دیده‌ایم، خطرات بزرگی از نظر توسل به زور از سوی هر یک از طرفین به همراه دارد.

*چرا لفاظی‌های مقامات نظامی دو طرف با نزدیک شدن به روز مذاکره تندتر شده است؟ آیا این تشدید لفاظی‌ها برای مصرف داخلی و هموار کردن راه برای امتیازدهی در روز جمعه (تئوری نرمش قهرمانانه) است، یا نشانه‌ای از بن‌بست در مذاکرات پشت پرده؟

_ هم ایران و هم آمریکا از سال ۱۹۷۸ (۱۳۵۷) سابقه طولانی در بسیج حمایت داخلی از طریق لفاظی‌های خشمگینانه علیه کشور دیگر دارند. با این حال، در آمریکا خصومت شدید و فعلی زیادی نسبت به ایران در میان مردم وجود ندارد و علاقۀ اندکی به جنگ جدیدی در خاورمیانه هست.

بنابراین بهترین حدس من - و تأکید می‌کنم که اطلاعات زیادی از تفکرات مقامات دولتی و نظامی آمریکا ندارم - این است که لفاظی‌های رسمی از طرف آمریکا با هدف افزایش فشار برای رسیدن به توافق انجام می‌شود.

* بزرگ‌ترین نگرانی ایران همواره خروج مجدد آمریکا از توافق بوده است، به‌ویژه با توجه به تجربه خروج آمریکا از برجام. آیا ممکن است فرمول جدیدی در دستور کار مذاکرات روز جمعه باشد که بقای توافقی را که دولت ترامپ مایل به امضای آن باشد، تضمین کند؟

-  امیدوارم فرمولی وجود داشته باشد که بتواند منجر به یک توافق جدید شود.

*از نظر تاریخی، اسراییل همواره در آستانه توافقات ایران و آمریکا دست به اقدامات امنیتی (تروریستی یا سایبری) زده است. در این دور از مذاکرات (فوریه ۲۰۲۶)، آیا تل‌آویو چراغ سبز ضمنی برای پیشبرد دیپلماسی به واشنگتن نشان داده، یا باید منتظر اقدام مستقل و «خرابکارانه» اسرائیل برای برهم زدن مذاکرات ژنو باشیم؟

-من در این مورد اطلاعی ندارم، اگرچه فرض می‌کنم اسراییل ترجیح می‌دهد تا جایی که دولت آمریکا حاضر به انجام آن باشد، بار اصلی هرگونه اقدام تقابلی علیه ایران را خودِ ایالات متحده بر عهده بگیرد.

*پیش‌بینی شما از سناریوهای این مذاکرات چیست؟ (شکست مذاکرات - موفقیت مذاکرات)

 -واقعاً نمی‌توانم پیش‌بینی کنم. از آنجا که اطمینان دارم نه مردم آمریکا و نه مردم ایران خواهان جنگ نیستند، تنها می‌توانم امیدوار باشم که رهبران هر دو کشور راهی برای همکاری با یکدیگر پیدا کنند. معتقدم رئیس جمهور ترامپ یک توافق معقول با ایران را به یک درگیری بزرگ ترجیح می‌دهد، و اطمینان ندارم که حتی یک اقدام نظامی خصمانه نسبتاً کوچک از سوی آمریکا یا ایران، بتواند به سادگی مهار و کنترل شود.

دیدنی های امروز؛ از سال نو نپالی تا آوارگان جنگی لبنان

بیشتر بخوانید:

ترامپ از موضع احترام با ایران برخورد نخواهد داشت

تماشاخانه

تمدن ایران متوقف نمی‌شود / سه بار چکش یونسکو : «۶۳ هزار سال برای ایران»

مسافران ماه به زمین برگشتند / طولانی‌ترین سفر به ماه چطور به اتمام رسید

فیلم های دیگر