اگر درگیر IBS هستید، این مطلب را مطالعه کنید / لزوم داشتن یک دفترچه مهم

عصر ایران- برای بسیاری از افرادی که به سندرم روده تحریک پذیر (IBS) مبتلا هستند، علائمی مانند درد شکم، نفخ و یبوست یا اسهال ممکن است بیایند و بروند. وقتی این علائم به طور موقت بدتر یا شدیدتر می شوند، افراد اغلب از این وضعیت با عنوان شعله ور شدن IBS یاد می کنند.

آنچه طی یک حمله یا شعله ور شدن IBS اتفاق می افتد

طی یک دوره شعله ور شدن IBS ممکن است حالتان بسیار بد باشد و زمان زیادی را در دستشویی بگذرانید، اما دقیقا در روده چه اتفاقی می افتد؟ سازوکارهای دقیقی که باعث ایجاد علائم IBS می شوند، هنوز به طور کامل شناخته نشده اند.

دانشمندان معتقدند IBS زمانی رخ می دهد که در ارتباط بین مغز و دستگاه گوارش، که به آن محور مغز-روده گفته می شود، اختلال ایجاد شود. افرادی که با IBS زندگی می کنند ممکن است دستگاه گوارش حساس تری نیز داشته باشند که به آن حساسیت احشایی گفته می شود.

این یعنی بدن نسبت به درد و حرکات روده بزرگ حساس ‌تر است و این موضوع با علائم IBS مرتبط است. طی شعله ور شدن، این حساسیت ها می توانند باعث بدتر شدن علائمی مانند درد شکم، نفخ و تغییر در عادات دفع شوند.

با کلیک روی کلمات آبی رنگ این مطلب به صفحه مقاله علمی مرتبط با آن(زبان انگلیسی) انتقال خواهید یافت.

علائم گوارشی

شعله ور شدن IBS معمولا در ساعات بیداری رخ می دهد و معمولا افراد را از خواب بیدار نمی کند. این دوره ها به معنی بدتر شدن موقت علائم IBS هستند، از جمله:

درد شکم، اغلب در قسمت پایین شکم، که ممکن است حالت گرفتگی یا درد مبهم داشته باشد

تغییر در دفعات دفع /یبوست یا اسهال

تغییر در قوام مدفوع /مدفوع ممکن است شل تر یا سفت تر از حد معمول باشد

نفخ

گاز

حالت تهوع

وجود مخاط در مدفوع

احساس تخلیه ناقص روده

شعله ور شدن IBS چقدر طول می کشد؟

مدت زمان یک شعله ور شدن IBS می تواند از فردی به فرد دیگر یا حتی از یک دوره به دوره دیگر متفاوت باشد. IBS یک بیماری مزمن است، بنابراین علائم ممکن است بیایند و بروند و همیشه قابل پیش بینی نیستند.

برخی افراد ممکن است بیشتر اوقات علائم خفیفی داشته باشند، در حالی که دیگران ممکن است روزها یا هفته هایی را بدون علائم یا با علائم بسیار کم سپری کنند و سپس دوره هایی با علائم شدیدتر (شعله ور شدن) را تجربه کنند. یک دوره شعله ور شدن می تواند از چند ساعت تا چند روز یا حتی بیشتر طول بکشد.

چه چیزی باعث شعله ور شدن IBS می شود؟

اگر دچار تشدید علائم IBS شده باشید، ممکن است فکر کنید چیزی که خورده‌ اید عامل آن بوده است. برخی افراد شعله ور شدن را به غذا (مثل خوردن برخی غذاها یا سریع غذا خوردن) مرتبط می دانند. سایر موارد ممکن است به دلیل استرس، اضطراب، بیماری یا تغییرات هورمونی ایجاد شوند. با این حال، در بسیاری از مواقع شعله ور شدن بدون عامل مشخصی رخ می دهد.

چه چیزهایی می توانند شعله ور شدن را تحریک یا بدتر کنند؟

این عوامل می توانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند، اما ممکن است شامل موارد زیر باشند:

برخی غذاها یا نوشیدنی ها

کافئین

الکل

استرس

کمبود خواب

اضطراب

افسردگی

تغییرات چرخه قاعدگی

دفترچه مهم

یک دفترچه ثبت علائم داشته باشید و در آن رژیم غذایی، داروها، قوام و دفعات دفع، درد، تغییرات احساسی و سایر عوامل را یادداشت کنید. این کار می تواند به شما کمک کند الگوها را شناسایی کرده و محرک ها را پیدا کنید.

داشتن یک دفترچه ثبت علائم فقط نوشتن کلیات نیست؛ هرچه جزئی ‌تر و منظم ‌تر بنویسید، شانس پیدا کردن محرک‌ های واقعی بدن ‌تان بیشتر می ‌شود. بدن هر فرد مبتلا به IBS الگوی خاص خودش را دارد و ممکن است چیزی که برای یک نفر بی‌خطر است، برای شما مشکل ‌ساز باشد.

در دفترچه‌ تان این موارد را ثبت کنید:

جزئیات دقیق غذاها و نوشیدنی ‌ها

فقط نوشتن «ناهار: ساندویچ» کافی نیست. سعی کنید دقیق بنویسید:

نوع غذا (مثلا: ساندویچ مرغ با سس مایونز)

مواد تشکیل ‌دهنده (ادویه ‌ها، سس ‌ها، ترشیجات، لبنیات و…)

خانگی یا صنعتی بودن غذا

حجم غذا و سرعت خوردن

گاهی تفاوت‌ های کوچک مهم هستند؛ مثلا ممکن است «خیارشور صنعتی» باعث اسهال شود اما «خیارشور خانگی» نه، یا یک برند خاص از لبنیات برایتان مشکل ایجاد کند.

زمان خوردن و زمان شروع علائم

ثبت کنید چه ساعتی غذا خوردید و علائم چه زمانی شروع شدند.

این کار کمک می ‌کند بفهمید واکنش بدن ‌تان سریع است یا با تاخیر (مثلا 1 تا 6 ساعت بعد).

 وضعیت دفع (خیلی مهم)

هر بار اجابت مزاج را با جزئیات بنویسید:

تعداد دفعات در روز

قوام مدفوع (شل، طبیعی، سفت)

احساس بعد از دفع (تخلیه کامل یا ناقص)

وجود نفخ، درد یا فوریت

 شدت و نوع درد

محل درد (مثلا پایین شکم، سمت چپ یا راست)

نوع درد (گرفتگی، مبهم، تیز)

شدت (مثلا از 1 تا 10 نمره بدهید)

مدت زمان درد

وضعیت روحی و استرس

خیلی وقت‌ ها عامل اصلی غذا نیست، بلکه حال روحی است. یادداشت کنید:

میزان استرس (کم، متوسط، زیاد)

اضطراب، ناراحتی یا فشار کاری

اتفاقات مهم روز (جلسه، دعوا، کم‌خوابی و…)

خواب و سبک زندگی

چند ساعت خوابیدید و کیفیت خواب چطور بود

فعالیت بدنی (ورزش، پیاده ‌روی یا بی‌ تحرکی)

داروها و مکمل‌ ها

هر چیزی که مصرف می‌کنید را ثبت کنید:

داروهای تجویزی

داروهای بدون نسخه

پروبیوتیک ‌ها یا دمنوش ‌ها

چطور از این دفترچه نتیجه بگیرید؟

بعد از چند هفته، شروع کنید به مرور یادداشت ‌ها:

آیا بعد از یک غذای خاص همیشه علائم بدتر می ‌شود؟

آیا در روزهای پراسترس علائم شدیدترند حتی بدون تغییر رژیم؟

آیا ترکیب خاصی از غذاها مشکل ‌ساز است، نه یک ماده به ‌تنهایی؟

گاهی الگوها واضح نیستند، اما با تداوم نوشتن، کم‌ کم یک «نقشه شخصی» از بدن ‌تان به دست می ‌آورید.

نکته مهم

هدف این دفترچه حذف بی ‌رویه غذاها نیست، بلکه شناخت دقیق بدن است. چون حذف بیش از حد مواد غذایی می ‌تواند خودش باعث مشکلات تغذیه ‌ای و حتی بدتر شدن علائم شود.

چگونه می توان شعله ور شدن ها را کاهش داد؟

می توانید با پزشک خود همکاری کنید تا یک برنامه درمانی و تغییرات سبک زندگی تنظیم کنید که به کاهش شعله ور شدن ها و کنترل IBS کمک کند.

علاوه بر داروهای تجویزشده، می توانید از پزشک خود درباره راهکارهای دیگر نیز سوال کنید، مانند:

تغییرات غذایی مثل افزایش مصرف فیبر، پرهیز از گلوتن یا پیروی از رژیم

محصولات بدون نسخه مانند پروبیوتیک ها یا کپسول های روغن نعناع

درمان های روانشناختی، اگر سلامت روان نقش داشته باشد

هیپنوتراپی

یوگا یا سایر ورزش ها

چه زمانی باید با پزشک تماس بگیرم؟

در صورت داشتن علائم غیرعادی یا نگران کننده، باید با پزشک خود تماس بگیرید، از جمله:

وجود خون در مدفوع

مدفوع بسیار باریک (نخی شکل)

مقدار زیاد مخاط در مدفوع

کاهش وزن بدون دلیل مشخص (مثلا بدون رژیم یا ورزش)

استفراغ مکرر یا طولانی مدت

علائم جدید گوارشی

ادامه داشتن علائم با وجود درمان

همچنین اگر سابقه خانوادگی سرطان معده یا روده بزرگ دارید، حتما به پزشک اطلاع دهید، زیرا ممکن است نیاز به بررسی های دقیق تر یا مکرر داشته باشید.

اطلاعات موجود در این مطلب تنها برای افزایش آگاهی ارائه شده اند و جایگزین مشاوره یا درمان پزشکی نیستند. حتما قبل از هرگونه اقدامی با پزشک مشورت کنید، به ویژه اگر بیماری خاصی دارید یا دارو مصرف می کنید.

پیام رهبر انقلاب اسلامی به مناسبت روز کارگر و روز معلم

بیشتر بخوانید:

چهار تا از بهترین ویتامین‌ها برای بهبود روده تحریک‌پذیر و تقویت گوارش

تماشاخانه

ایران من ؛ از دل تاریخی کهن تا حال ایران امروز ما

آمریکا و جنگ برای «ام آی سی» ؛ نتانیاهو و اورانیوم بهانه است / «زنده باد جنگ‌های ابدی»

فیلم های دیگر