عصر ایران - کنسرو ماهی زمانی بیشتر بهعنوان غذای دوران جنگ یا ذخیرهای برای شرایط اضطراری شناخته میشد. اما امروز جایگاه آن کاملاً تغییر کرده است؛ از پیشغذاهای لوکس گرفته تا انواع سالاد، پاستا و سینیهای مزه، کنسرو ماهی به یکی از خوراکیهای محبوب تبدیل شده است. با این حال یک سؤال رایج همچنان باقی مانده: آیا استخوانهای داخل کنسرو ماهی قابل خوردن هستند یا باید قبل از مصرف جدا شوند؟
بیشتر کنسروهای ماهی طی فرایندی با حرارت و فشار بسیار بالا تولید میشوند. این فرایند باعث میشود استخوانهای ماهی بهقدری نرم شوند که بهراحتی جویده و هضم شوند. در واقع ساختار کلسیمی استخوانها در این مرحله تغییر میکند و آنها را نرم و قابل مصرف میسازد.
به همین دلیل در بیشتر موارد خوردن استخوانهای موجود در کنسرو ماهی مشکلی ایجاد نمیکند. با این حال برای برخی افراد بهتر است احتیاط شود. افرادی که دچار مشکلات بلع پس از درمانهای خاص، رفلاکس شدید معده یا کودکان زیر سه سال هستند، بهتر است از خوردن استخوانهای کامل کنسرو ماهی خودداری کنند.
برخی متخصصان تغذیه حتی توصیه میکنند اگر قصد مصرف ساردین یا سالمون کنسروی را دارید، آن را با کمی آب لیمو له کنید تا بافت باقیمانده استخوانها بیشتر نرم شود.
برای تولید کنسرو ماهی از روشی به نام «استریلیزاسیون تحت فشار» استفاده میشود. در این روش ماهی در دمایی بیش از 240 درجه فارنهایت و تحت فشار حرارت میبیند.
این کار دو نتیجه مهم دارد:
در نتیجه استخوانها حالتی نرم و گچی پیدا میکنند و بهراحتی با گوشت ماهی ترکیب میشوند. این فرایند نهتنها بافت ماهی را بهتر میکند، بلکه جذب مواد مغذی را نیز افزایش میدهد.

ساردین و آنچوی (ماهی کولی)
این ماهیها از ابتدا استخوانهای بسیار ظریفی دارند. در زمان کنسرو شدن، استخوانها تقریباً کاملاً نرم شده و در گوشت ماهی حل میشوند. به همین دلیل بیشتر افراد هنگام خوردن آنها اصلاً متوجه وجود استخوان نمیشوند. این استخوانهای نرم منبع خوبی از کلسیم، فسفر و ویتامین D نیز هستند.
سالمون
سالمون ماهی بزرگتری است و استخوانهای آن کمی قابل تشخیصتر هستند. با این حال در فرایند کنسرو شدن، این استخوانها نیز بسیار نرم میشوند و خوردن آنها کاملاً بیخطر است. حتی گفته میشود همین استخوانهای نرم به بافت کرمی و لطیف سالمون کنسروی کمک میکنند.
کنسرو ماهی یکی از منابع بسیار خوب کلسیم قابل جذب در رژیم غذایی محسوب میشود. علاوه بر این، استخوانهای نرمشده در کنسرو حاوی بور نیز هستند؛ یک ماده معدنی کمیاب که در متابولیسم هورمون استروژن و حفظ سلامت استخوانها نقش مهمی دارد.
کنسرو ماهی ترکیبی از مواد مغذی مهم را در اختیار بدن قرار میدهد، از جمله:
همین ترکیب باعث شده این غذا برای افراد فعال و همچنین سالمندان بسیار ارزشمند باشد.
در یک پژوهش که در سال 2024 منتشر شد، مشخص شد افرادی که بهطور منظم کنسرو ماهی مصرف میکنند ممکن است طول عمر بیشتری نسبت به افرادی داشته باشند که آن را مصرف نمیکنند. مطالعه دیگری نیز نشان داد خوردن ساردین کنسروی در افزایش سلامت و طول عمر حتی از مصرف مکمل روغن ماهی مؤثرتر است و به تأمین بهتر امگا ۳ کمک میکند.
برخی تحقیقات اولیه همچنین نشان میدهد مصرف کنسرو ماهی ممکن است خطر ابتلا به بعضی از انواع سرطان را کاهش دهد. در یک مطالعه دیگر نیز مشخص شد کنسرو ماهی میتواند تقریباً به اندازه ماهی تازه در کاهش خطر سرطان روده بزرگ مؤثر باشد.
کنسرو ماهی علاوه بر قیمت مناسب، آمادهسازی بسیار سادهای دارد و سرشار از پروتئین است. میتوان آن را مستقیماً از داخل قوطی بهعنوان میانوعده مصرف کرد یا در غذاهایی مثل سالاد، پاستا و حتی پیتزا استفاده کرد.
این ماده غذایی همچنین به تقویت موارد زیر کمک میکند:
برخی متخصصان توصیه میکنند برای بهرهمندی بیشتر از فواید آن، دو تا چهار بار در هفته انواع مختلف کنسرو ماهی مانند ساردین، سالمون وحشی و آنچوی مصرف شود. این کار علاوه بر تنوع مواد مغذی، میتواند میزان دریافت فلزات سنگین را نیز کاهش دهد.
با وجود اینکه استخوانهای کنسرو ماهی معمولاً بیخطر هستند، برخی افراد ترجیح میدهند آنها را حذف کنند. حساسیت به بافت استخوان، مشکلات گوارشی یا رژیم غذایی کمکلسیم از جمله دلایلی است که ممکن است افراد را به حذف استخوانها وادار کند.
همچنین در شرایط زیر بهتر است احتیاط کنید:
در مجموع، برای بیشتر افراد این استخوانهای کوچک نهتنها بیخطر هستند بلکه میتوانند یک امتیاز تغذیهای مهم به حساب بیایند. اگر مشکل پزشکی خاصی ندارید، احتمالاً با خوردن آنها مواد مغذی بیشتری دریافت خواهید کرد.
منبع: health