خط لوله کرکوک–جیهان بهعنوان یکی از زیرساختهای انرژی منطقه، نقش راهبردی در اتصال منابع نفتی عراق به بازارهای مدیترانه ایفا میکند.
به گزارش تجارت نیوز، این خط لوله که در دهه ۱۹۷۰ احداث شد، با طول تقریبی ۹۷۰ کیلومتر و ظرفیت اسمی ۱.۶ میلیون بشکه در روز، از میادین کرکوک در شمال عراق آغاز شده و به پایانه جیهان ترکیه در دریای مدیترانه ختم میشود.
گرچه این زیرساخت طی سالهای گذشته با چالشهایی همچون آسیبهای جنگی، فرسودگی، اختلافات بین دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان و نیز مناقشات حقوقی میان بغداد و آنکارا روبهرو بوده، اما پس از انجام تعمیرات اساسی، در مرحله نخست با حدود یکچهارم ظرفیت اسمی آماده بازگشت به چرخه صادرات است.
در همین زمینه الجزیره مدعی شد که عراق با هدف دور زدن تنگه هرمز، صادرات ۵۰۰ هزار بشکهای نفت بصره به مدیترانه را از طریق خط لوله کرکوک-جیهان آغاز میکند.
وزارت نفت عراق اعلام کرد که صادرات نفت این کشور از طریق خط لوله کرکوک-جیهان ظرف چند روز آینده با ظرفیت ۵۰۰ هزار بشکه در روز آغاز خواهد شد.
این پروژه که بر انتقال نفت میادین بصره به پایانه جیهان در مدیترانه متصل است، با هدف کاهش وابستگی عرضه جهانی به تنگه هرمز کلید خورده است. در حالی که این خط لوله با ظرفیت ۱.۶ میلیون بشکهای، اکنون تنها با یکچهارم توان خود فعال است، پیشنهاد جدید بر پمپاژ نفت جنوب متمرکز شده است. به نظر میرسد که این اقدام برای دور زدن تنگه هرمز و ازسرگیری صادرات لحاظ شده است.
با آغاز حمله مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران و اقدام ایران مبنی بر کاهش عبور و مرور از تنگه هرمز، بسیاری از کشورها با مشکلات فراوانی روبهرو شدند. کمبود عرضه نفت، گاز، فرآوردههای نفتی، کودهای شیمیایی و… همگی منجر به بروز بحران در نقاط مختلف دنیا شد. کشورهایی که نفت و گاز خود را از طریق خلیج فارس صادر میکردند نیز با مشکلات فراوانی روبهرو شدند.
تنگه هرمز محل عبور بیش از 30 درصد نفت جهان در روز است و در حال حاضر جایگزین کوتاهمدتی برای آن وجود ندارد. اما در پی بروز بحرانهای اقتصادی متعدد برای کشورهای صادرکننده نفت، آنها به فکر فعالکردن راههای جایگزین صادرات نفت هستند. گرچه راههای موجود از جمله خط لوله کرکوک-جیهان نمیتوانند کل ظرفیت تنگه هرمز را جبران کنند، اما به نظر میرسد که برای بازیابی صادرات نفت کشورهای منطقه حیاتی باشد.
به بیان دیگر این راههای جایگزین، میتوانند بخشی از تقاضا را از تنگه هرمز منتقل کنند و از فشار بحرانهای بینالمللی بکاهند.
هدف اصلی این رویکرد، کاهش شدت وابستگی صادرات نفت عراق به مسیر سنتی خلیج فارس و بهویژه تنگه هرمز است. در شرایطی که به طور معمول بیش از ۹۰ درصد نفت عراق از پایانههای جنوبی و از طریق هرمز صادر میشود، کاهش عبور و مرور از این تنگه و البته محاصره دریایی این آبراه توسط آمریکا، صادرات عراق را با تهدید مواجه کرده است.
درنهایت باید گفت این خط لوله گرچه میتواند نقش مکمل داشته باشد، اما ظرفیت انتقال کل تقاضای تنگه هرمز را ندارد و درنهایت نمیتواند جایگزینی کامل برای تنگه هرمز باشد.