عصر ایران - اگر با یک حیوان خانگی زندگی میکنید، احتمالا آنقدر به او نزدیک شدهاید که حس کنید میتوانید احساسات هم را حدس بزنید. خیلی از صاحبان حیوانات تجربه کردهاند که حیوانشان به حالت روحی آنها واکنش نشان میدهد و گاهی حتی تغییرات جسمی ما را هم تشخیص میدهد.
اما تحقیقات جدید نشان میدهد بسیاری از صاحبان سگ در تشخیص درد در حیوانشان به اندازهای که تصور میکنند مهارت ندارند؛ موضوعی که میتواند تأثیر زیادی بر رفتار، سلامت و رفاه سگها داشته باشد.
یکی از پژوهشگران این مطالعه توضیح میدهد که هنگام سردردهای میگرنی، سگش به شکل کاملا قابلتوجهی با او مهربانتر رفتار میکند و بهخوبی متوجه درد و ناتوانیاش میشود. همین موضوع این سؤال را ایجاد میکند که: آیا ما هم وقتی حیوانمان در درد است، میتوانیم آن را تشخیص دهیم؟
خیلیها تصور میکنند سگ در صورت درد، حتما صدایی از خود درمیآورد یا علائم واضحی نشان میدهد. اما واقعیت این است که حیوانات، بهویژه سگها، درد را پنهان میکنند و بسیاری از نشانههای رنج آنها بسیار ظریف و رفتاری است.
انسانها معمولا احساسات ساده حیوانات مثل ترس، شادی یا عصبانیت را تشخیص میدهند، اما در تشخیص نشانههای پیچیدهتر مثل درد، اضطراب یا ناراحتی دقت کمتری دارند.
در مطالعهای جدید، از بیش از پانصد صاحب سگ و بیش از صد نفر غیرصاحب سگ خواسته شد ۱۷ رفتار سگ را از نظر ارتباط با درد رتبهبندی کنند. نکته اینجاست که تمام این رفتارها نشانه درد بودند.
شرکتکنندگان نشانههای واضح مثل کم شدن بازی، بالا گرفتن پا، تغییر شخصیت را بهدرستی به درد ربط دادند. اما علائم ظریفتر مانند:
• خمیازههای مکرر
• لیسیدن لب یا بینی
• نگاه کردن به سمت دیگر
• پلک زدن زیاد
معمولا نادیده گرفته شد، در حالی که اینها همگی هشدارهای جدی هستند.
جالب اینکه افرادی که سگ نداشتند بیشتر از صاحبان سگ میتوانستند رفتارهایی مثل یخزدگی حرکتی یا چرخاندن سر و بدن را به عنوان نشانه درد تشخیص دهند. این نشان میدهد صاحبان سگ گاهی به مرور نسبت به رفتار حیوانشان بیتوجه یا عادتکرده میشوند.
در بخش دیگری از پژوهش، از افراد خواسته شد سه سناریوی رفتاری سگها را بررسی کنند. دو سگ در این سناریوها واقعا درد داشتند؛ یکی با نشانههای واضح مثل لنگیدن یا بالا نگه داشتن پا و دیگری با نشانههای ملایمتر مثل بیخوابی شبانه و دنبال کردن اعضای خانواده.
صاحبان سگ در تشخیص مورد اول عملکرد بهتری داشتند، اما در مورد نشانههای خفیف، عملکردشان تفاوتی با افراد غیرصاحب سگ نداشت.
نکته مهم: صاحبان سگی که قبلا حیوانی با مشکل دردناک داشتهاند، در تشخیص درد بسیار دقیقتر بودند. این نشان میدهد تجربه، مهارت مهمی در فهم رفتار حیوانات است.
همچنین بررسیها نشان داده حیوانات مختلف درد را متفاوت نشان میدهند. مثلا خرگوشها هنگام درد یخ میزنند و تکان نمیخورند. در بسیاری از حیوانات مثل گربهها و اسبها هم از «مقیاس حرکات چهره» برای تشخیص درد استفاده میشود.
تشخیص زودهنگام درد در حیوان خانگی بسیار مهم است، چون هم کیفیت زندگی او را بالا میبرد و هم احتمال رفتارهای خطرناک مثل گاز گرفتن ناشی از درد مزمن را کم میکند.
درد میتواند باعث شود سگ در برابر صداهای بلند یا ناگهانی بیشازحد واکنش نشان دهد.
اگر تغییرات ناگهانی در رفتار، راه رفتن، بازی کردن یا سطح انرژی سگتان دیدید، بهتر است سریع با دامپزشک مشورت کنید.
نشانههای درد شامل موارد زیر است:
• کمتحرکی، بیمیلی به بازی یا ورزش
• لنگیدن یا ناهماهنگی حرکتی
• تغییرات خواب مثل بیقراری شبانه
• چسبیدن بیش از حد به اعضای خانواده
• لیسیدن یا جویدن غیرعادی بخشهای مختلف بدن
• تغییر حالت گوشها یا کیفیت و خواب موهای بدن
• عدم تمایل به لمس شدن در برخی نقاط بدن
در بسیاری از موارد، رفتارهایی که ما فکر میکنیم نیاز به «آموزش» دارند، در واقع از درد پنهانِ حیوان ناشی میشوند. بنابراین قبل از مراجعه به مربی یا رفتاردرمانگر، بهتر است احتمال درد را بررسی کنید.
منبع: popsci