عصر ایران - اگر پدر یا مادر هستید و با میگرن مزمن زندگی میکنید، احتمالاً خوب میدانید مراقبت از فرزند وقتی حالتان خوب نیست، چقدر میتواند سخت و فرساینده باشد. میگرن مزمن فقط یک سردرد ساده نیست؛ این وضعیت میتواند روی خواب، انرژی، خلقوخو، تمرکز و حتی سادهترین کارهای روزمره اثر بگذارد.
میگرن مزمن نسبتاً شایع است و طبق آمار، حدود ۳ تا ۵ درصد از مردم در آمریکا با آن درگیر هستند. به افرادی که در ماه ۱۵ روز یا بیشتر سردرد دارند و این وضعیت بیش از ۳ ماه ادامه پیدا میکند، ممکن است تشخیص میگرن مزمن داده شود. البته در دستکم ۸ روز از این روزها، سردرد باید ویژگیهای میگرن را داشته باشد.
در زمان حمله میگرنی، فرد ممکن است علائمی مانند درد شدید، درد ضرباندار، تهوع یا استفراغ، حساسیت به نور، صدا یا بو و بدتر شدن درد با فعالیت بدنی را تجربه کند. درد معمولاً در یک سمت سر احساس میشود، اما ممکن است هر دو سمت را هم درگیر کند.
برای والدین، شرایط حتی پیچیدهتر میشود؛ چون فعالیت بدنی، سروصدای زیاد، کمخوابی و غذا خوردن با عجله بخشی از زندگی روزمره با کودک هستند و همین موارد میتوانند محرک میگرن باشند.
رینا شاه، دانشیار عصبشناسی و پزشکی توانبخشی در دانشگاه سینسیناتی و متخصص سردرد در مرکز UC Health در اوهایو، میگوید: «میگرن مزمن میتواند توانایی شما برای مراقبت از خانواده را تحت تأثیر قرار دهد. انجام کارهای روزمره سخت میشود؛ حتی بلند شدن از تخت برای آماده کردن بچهها برای مدرسه هم میتواند دشوار باشد.»
او همچنین توضیح میدهد که حتی رفتن به مسابقه ورزشی فرزندتان هم ممکن است چالشبرانگیز باشد، چون گرما و نور شدید آفتاب میتوانند حمله میگرنی را تحریک کنند.
با این حال، راهکارهایی وجود دارد که میتواند به مدیریت بهتر میگرن مزمن کمک کند. تغییرات سبک زندگی، برنامهریزی از قبل و داشتن یک برنامه درمانی مناسب، میتواند تعداد و شدت حملات را کاهش دهد و روزهای قابلمدیریتتری برای شما بسازد.
احتمالاً بعضی از محرکهای میگرن خود را میشناسید؛ مثلاً بوی خاص، تغییرات آبوهوا، نور شدید یا کمخوابی. اما وقتی پدر یا مادر میشوید، محرکهای تازهای هم وارد زندگیتان میشوند؛ از جمله سروصدای زیاد، تغییر برنامه خواب، استرس شدید و بینظمی در وعدههای غذایی.
برای مدیریت بهتر، میتوانید از یک دفترچه یا اپلیکیشن ثبت سردرد استفاده کنید و زمان حمله، شدت درد، غذاهای مصرفی، میزان خواب، سطح استرس و شرایط محیطی را یادداشت کنید. این کار کمک میکند الگوهای تکرارشونده را پیدا کنید و قبل از شروع حمله، بهتر آماده باشید.
یکی از بهترین کارها برای روزهایی که میگرن سراغتان میآید، برنامهریزی قبل از شروع حمله است.
در روزهایی که حالتان خوب است، چند فعالیت آرام و بیسروصدا برای کودک آماده کنید؛ مثل پازل، کتاب رنگآمیزی، کاردستی ساده، لگو، خمیر بازی یا کتاب داستان. این وسایل را در یک جعبه مخصوص بگذارید و جایی قرار دهید که کودک بتواند بهراحتی به آن دسترسی داشته باشد.
به این ترتیب، وقتی دچار حمله میگرنی میشوید و نمیتوانید فعالیتهای پرتحرک انجام دهید، کودک همچنان سرگرم میماند. این روش حتی میتواند فرصتی ایجاد کند تا در کنار فرزندتان، فعالیتی آرام و کمفشار انجام دهید؛ بدون اینکه علائم میگرنتان بدتر شود.
داشتن یک بسته کوچک و آماده برای زمان حمله میگرن، میتواند بسیار کمککننده باشد. این بسته را در جایی بگذارید که هنگام شروع علائم، سریع به آن دسترسی داشته باشید.
وسایل داخل این بسته بسته به شرایط هر فرد متفاوت است، اما معمولاً میتواند شامل موارد زیر باشد:
نکته مهم این است که داروها باید مطابق نظر پزشک مصرف شوند، بهخصوص اگر حملات میگرنی شما زیاد است یا داروهای دیگری هم مصرف میکنید.
میگرن مزمن فقط روی شما اثر نمیگذارد؛ ممکن است فرزندتان هم متوجه تغییر حال، خستگی یا محدودیتهای شما شود. بچهها معمولاً خیلی زود متوجه میشوند که پدر یا مادرشان حال خوبی ندارد، حتی اگر چیزی نگویید.
برخی پژوهشها نشان دادهاند نوجوانانی که والدینشان میگرن مزمن دارند، ممکن است اضطراب بیشتری را تجربه کنند. بعضی از آنها حتی گزارش کردهاند که خودشان هم سردرد دارند.
برای کمک به کودک یا نوجوان، در روزی که میگرن ندارید، با لحنی آرام و مطمئن درباره شرایطتان صحبت کنید. رینا شاه میگوید: «این گفتوگو به کودک کمک میکند بفهمد چرا همیشه نمیتوانید بعضی کارها را همراه او انجام دهید.»
به زبان ساده و مناسب سن کودک توضیح دهید میگرن چه حسی دارد و چه چیزهایی به بهتر شدن حالتان کمک میکند. مثلاً به جای استفاده از کلمات ترسناک، میتوانید بگویید: «گاهی سرم خیلی شدید درد میگیرد و لازم دارم کمی در جای آرام استراحت کنم.»
همچنین میتوانید از کودک بخواهید در این مواقع کمکهای سادهای انجام دهد؛ مثل آرامتر صحبت کردن، آوردن بطری آب یا بازی کردن با وسایل آرام.

کمخوابی یکی از محرکهای مهم میگرن است و خواب باکیفیت نقش مهمی در کنترل حملات دارد. اما برای والدین، بهخصوص والدین کودکان خردسال، خواب کافی همیشه ساده نیست.
شما نمیتوانید همیشه بیدار شدن کودک در نیمهشب را کنترل کنید، اما میتوانید شرایط بهتری برای خواب خودتان فراهم کنید. بهتر است حدود ۲ ساعت قبل از خواب استفاده از موبایل، تبلت، تلویزیون و وسایل مشابه را کم یا قطع کنید، چون نور صفحه و محتوای تحریککننده میتواند مغز را فعال نگه دارد.
اتاق خواب را خنک، تاریک و آرام نگه دارید و تا حد امکان، ساعت خواب و بیداری ثابتی داشته باشید.
رینا شاه میگوید: «تغییر در برنامه روزانه میتواند محرک میگرن باشد؛ بنابراین تا جای ممکن سعی کنید ساعت خواب و بیداریتان ثابت بماند.»
البته این کار با وجود کودکانی که شبها بیدار میشوند همیشه آسان نیست، اما حتی اگر فقط بخشی از زمان موفق شوید، باز هم ارزش امتحان کردن دارد.
یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۲۰ نشان داد ورزش منظم میتواند به کاهش تعداد و مدت حملات میگرنی کمک کند. یکی از دلایل احتمالی این اثر، افزایش موادی به نام بتااندورفین در بدن است؛ موادی که با کاهش استرس و درد ارتباط دارند.
توصیه معمول برای فعالیت بدنی، ۳۰ تا ۵۰ دقیقه ورزش هوازی با شدت متوسط در ۳ تا ۵ روز هفته است.
لازم نیست حتماً ورزش سنگین انجام دهید. میتوانید همراه فرزندتان پیادهروی کنید، دوچرخهسواری آرام داشته باشید یا حتی با هم باغچه کوچکی درست کنید. رسیدگی به گلها و گیاهان هم شما را به حرکت وامیدارد و هم میتواند فعالیتی آرام و لذتبخش برای خانواده باشد.
البته در بعضی افراد، ورزش شدید ممکن است خودش محرک میگرن باشد. اگر شما هم چنین تجربهای دارید، بهتر است سراغ فعالیتهای سبکتر و کمفشارتر بروید و درباره برنامه ورزشی مناسب با پزشک مشورت کنید.
استرس یکی از شایعترین محرکهای میگرن است. البته وقتی والد هستید، حذف کامل استرس تقریباً غیرممکن است، اما میتوانید روشهایی برای کاهش یا مدیریت آن پیدا کنید.
تمرینهای سادهای مانند تنفس عمیق، مدیتیشن، ریلکسیشن عضلانی، چند دقیقه سکوت، دعا و خلوت کوتاه روزانه میتواند به آرامتر شدن بدن و ذهن کمک کند.
اگر فرصت زیادی ندارید، حتی چند نفس عمیق و آرام در یک اتاق ساکت میتواند مؤثر باشد. هدف این نیست که زندگی بدون استرس داشته باشید؛ هدف این است که بدن شما کمتر در وضعیت فشار دائمی بماند.
کمآبی بدن و افت قند خون میتوانند حمله میگرنی را تحریک کنند. وقتی کودک کوچک دارید، ممکن است غذا خوردن آرام و منظم تقریباً غیرممکن به نظر برسد، اما تا حد امکان باید از حذف وعدهها و گرسنگی طولانیمدت پرهیز کنید.
در طول روز آب کافی بنوشید و وعدههای غذایی منظم داشته باشید. بهتر است غذاهای شما سرشار از پروتئین و فیبر و تا حد امکان کمفرآوریشده باشند.
برای بعضی افراد، خوراکیها و نوشیدنیهایی مثل الکل، کافئین، پنیرهای کهنه و گوشتهای فرآوریشده میتوانند محرک میگرن باشند. البته محرکها در همه افراد یکسان نیستند. ثبت غذاها و علائم در دفترچه سردرد میتواند کمک کند بفهمید آیا غذای خاصی روی میگرن شما اثر دارد یا نه.
در روزهایی که حالتان خوب است، چند وعده غذا آماده کنید و در فریزر بگذارید. وقتی میگرن سراغتان میآید، میتوانید یکی از غذاهای آماده را گرم کنید و دیگر مجبور نباشید وسط درد و تهوع، آشپزی کنید.
بهتر است این غذاها تا حد امکان ساده، سالم و قابلقبول برای بچهها باشند تا همه اعضای خانواده بتوانند همان غذا را بخورند و نیاز نباشد برای کودک بدغذا، غذای جداگانه درست کنید.
این کار فشار روزهای سخت را کم میکند و باعث میشود حتی در زمان حمله میگرنی، خانواده غذای آماده و قابلقبولی داشته باشد.
درمان میگرن مزمن معمولاً شامل دو بخش است: درمان هنگام شروع حمله و درمان پیشگیرانه.
داروهای هنگام حمله معمولاً زمانی مصرف میشوند که علائم میگرن شروع شده و هدفشان کاهش درد، تهوع و سایر نشانههاست. درمانهای پیشگیرانه نیز برای کاهش تعداد و شدت حملات در آینده استفاده میشوند.
رینا شاه میگوید: «در ۱۰ سال گذشته داروهای جدید زیادی برای میگرن معرفی شدهاند که واقعاً زندگی بسیاری از افراد را تغییر دادهاند. همچنین تزریقهایی وجود دارد که ماهی یک بار یا هر ۳ ماه یک بار انجام میشوند و میتوانند کمککننده باشند.»
او توصیه میکند بیماران با پزشک خود یک برنامه مشخص برای درمان حمله و پیشگیری داشته باشند: «شما باید برای زمانی که میگرن شروع میشود، یک گزینه درمانی فوری داشته باشید. اگر میگرن زندگیتان را مختل کرده، درمان پیشگیرانه هم میتواند کمک کند.»
میگرن مزمن میتواند انجام کارهای روزمره، از جمله مراقبت از فرزند، آماده کردن بچهها برای مدرسه، آشپزی، بازی کردن و حضور در برنامههای خانوادگی را سخت کند. علائمی مثل درد شدید، تهوع، خستگی و حساسیت به نور و صدا ممکن است شما را از فعالیتهای معمول بازدارد.
با این حال، اقداماتی مانند شناخت محرکها، خواب کافی، تغذیه منظم، کاهش استرس، ورزش سبک، آماده کردن فعالیتهای آرام برای کودک و داشتن برنامه درمانی زیر نظر پزشک میتواند به کاهش شدت و دفعات حملات کمک کند.
ممکن است نتوانید جلوی همه حملات میگرنی را بگیرید، اما با برنامهریزی بهتر میتوانید روزهای سخت را قابلتحملتر کنید و زمان بیشتری را با آرامش کنار فرزندتان بگذرانید. این مطلب جایگزین تشخیص یا درمان پزشکی نیست و اگر میگرن زندگی روزمرهتان را مختل کرده، بهتر است حتماً با پزشک یا متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید.
منبع: healthline