تاریخ:
واکنش معاون رئیس جمهور به اسلحه دادن ترامپ به کردها 
درس سی و نهم
۹ زمینلرزه در یک شب/ آیا پردیس تهران بر روی گسل بحرانی نشسته است؟
یکی از شهرهای جدید در شمال شرقی کلانشهر تهران، از ساعت ۱۷:۱۱ دقیقه سهشنبه شب تا ۲:۲۷ بامداد چهارشنبه، ۹ بار پشت سر هم لرزید. از میان این توالی لرزهای، دو زمینلرزه با بزرگای بالای ۴ ریشتر ثبت شد که ساکنان تهران و شهرهای اطراف را با بیخوابی شبانه مواجه کرد.
شمال شرق تهران، شب گذشته (سهشنبه) و ساعات اول بامداد امروز (چهارشنبه) میزبان ۹ زمینلرزه پیاپی بود که دو مورد از آنها بزرگای بیش از ۴ ریشتر داشتند.
به گزارش مهر، پردیس، یکی از شهرهای جدید در شمال شرقی کلانشهر تهران، از ساعت ۱۷:۱۱ دقیقه سهشنبه شب تا ۲:۲۷ بامداد چهارشنبه، ۹ بار پشت سر هم لرزید. از میان این توالی لرزهای، دو زمینلرزه با بزرگای بالای ۴ ریشتر ثبت شد که ساکنان تهران و شهرهای اطراف را با بیخوابی شبانه مواجه کرد.
مرکز لرزهنگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، نخستین شوک قابل توجه را در ساعت ۲۳:۴۶ با بزرگای ۴.۶ گزارش داد، این رویداد که در عمق نسبتاً کم زمین رخ داد، در بسیاری از مناطق پایتخت احساس شد و شهروندان را به خیابانها کشاند.
مهدی زارع، زلزلهشناس و استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، این لرزهها را فرصتی برای بازخوانی خطرات زمینشناسی منطقه دانست.
او گفت: زلزله با بزرگای ۴.۶ در ساعت ۲۳:۴۶ سهشنبه شب در پردیس، یادآور سابقه لرزهخیزی در پهنه شرق تهران (دماوند، رودهن و بومهن) و وقوع زلزلههای متعدد و شدید در محل تلاقی گسلهای مهم است.
زارع با اشاره به پیشینه لرزهای منطقه افزود: منطقه شرق تهران بارها شاهد زلزلههای تاریخی و دستگاهی بوده است.
به گفته این زلزلهشناس، مخربترین رویداد تاریخ معاصر در شرق تهران به سال ۱۸۳۰ میلادی (۱۲۰۹ شمسی) باز میگردد؛ زمینلرزهای با بزرگای تخمینی ۷.۱ که باعث تخریب گسترده در مناطق دماوند، شمیرانات و بخشهای شرقی تهران شد. مسبب آن زلزله، شاخه شرقی گسل مشا یا محل تلاقی آن با گسل شمال تهران بوده است.
زارع همچنین به رویداد نسبتاً جدیدتر اشاره کرد: زلزله ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۹ در دماوند با بزرگای ۵.۱ که کانون آن روی گسل مشا بود، باعث وحشت زیادی در تهران شد.
تلاقی گسلهای مرگبار در شرق پایتخت
یکی از نکات مهمی که زارع به آن پرداخت، موقعیت ویژه زمینشناختی شرق تهران است، زارع توضیح داد: مناطق رودهن و بومهن به طور مستمر شاهد خوشههای لرزهای با بزرگای ۲ تا ۴ هستند. این فعالیتهای خرد، نشاندهنده نرخ بالای تغییر شکل در پوسته این منطقه است.
او تأکید کرد: شرق تهران (پردیس، رودهن و دماوند) بسیار لرزهزا است، چراکه یک محل تلاقی مهم ساختاری ناشی از برخورد گسل مشا با طول بیش از ۲۰۰ کیلومتر و گسل شمال تهران در محل روستای کلان لواسان است.
به گفته وی، انتهای شرقی گسل مشا، گسل فیروزکوه است که از ۵ کیلومتری شهر فیروزکوه عبور میکند. گسل شمال تهران نیز در پایانه شرقی خود، در فاصله ۱۰ کیلومتری شمال پردیس به گسل مشا میرسد. این تلاقی باعث میشود تنش در این نقطه به حداکثر برسد.
آیا آتشفشان دماوند نیز نقش دارد؟
زارع در بخش دیگری از صحبتهای خود به تأثیر فعالیتهای ماگمایی قله دماوند اشاره کرد: فعالیتهای ماگمایی قله دماوند با ایجاد تغییر در فشارهای منفذی، باعث تحریک گسلهای اطراف میشود.
این اظهارات نشان میدهد که مجموعه شرق تهران نه تنها از نظر گسلی، بلکه به دلیل همجواری با یک قله آتشفشانی نیمهفعال (دماوند)، در منطقهای با پیچیدگی بالای زمینساخت قرار دارد.
یکی از حساسترین پرسشهایی که پس از هر توالی لرزهای در تهران مطرح میشود، این است: آیا باید منتظر زلزله بزرگ باشیم؟
زارع در پاسخ گفت: اینکه باید منتظر زلزله بزرگی در شرق تهران باشیم، از منظر علم میانمدت و بلندمدت زمینشناسی دارای دو جنبه است. از نظر پتانسیل لرزهزایی، گسل مشا توانایی تولید زلزلهای با بزرگای بیش از ۷ را دارد.
او با اشاره به فاصله زمانی از آخرین رویداد بزرگ افزود: با توجه به اینکه از آخرین زلزله بزرگ این گسل (۱۸۳۰ میلادی) حدود ۱۹۶ سال میگذرد، این گسل در مرحله تنش بحرانی قرار دارد. اما هنوز هیچ ابزاری برای تعیین زمان دقیق وقوع زلزله (ساعت، روز یا ماه) وجود ندارد.
لرزههای اخیر؛ تخلیه انرژی یا مقدمه برای رویداد بزرگتر؟
زارع در تحلیل لرزههای شب گذشته گفت: وقوع زلزلههای ۴ ریشتری اخیر در ۲۸ فروردین و ۲۲ اردیبهشت در پردیس نشان از تخلیه انرژی دارد. وقوع زمینلرزههای کوچک به صورت مستمر، بخشی از انرژی گسل را تخلیه میکند، ولی این لرزهها میتوانند نشانهای از ناپایداری در پهنهای وسیعتر باشند که مقدمه رویداد بزرگتری است.
به عبارت دیگر، لرزههای خرد و متوسط، هرچند تا حدی تنش را کاهش میدهند، اما نمیتوانند به طور قطع احتمال وقوع یک زلزله بزرگ را منتفی کنند. در برخی موارد، چنین توالیهایی میتوانند پیشلرزه (foreshock) باشند.
واکنش مدیریت بحران استان تهران
حامد یزدیمهر، رئیس اداره مدیریت بحران استان تهران، نیز در گفتوگویی به خبرنگار مهر گفت: بلافاصله پس از زلزله، آمادهباش کامل به دستگاههای امدادی داده شده است.
او توضیح بیشتری درباره جزئیات اقدامات یا شمار خسارات احتمالی ارائه نداد، اما تأکید کرد که تیمهای ارزیاب برای بررسی وضعیت مناطق لرزهنشین به ویژه پردیس، رودهن و بومهن اعزام شدهاند.
یزدی مهر گفت:تا زمان تنظیم این گزارش، گزارشی از تلفات یا آسیب جدی زیرساختها نداشته ایم.
شب لرزان پردیس، دوباره تهران را به این واقعیت تلخ کشاند که روی کمربند لرزهخیزی فعالی قرار دارد، گسل مشا که در شرق با گسل شمال تهران گره میخورد، سابقه زلزله ۷.۱ ریشتری را در کارنامه خود دارد. فاصله زمانی نزدیک به دو قرن از آن رویداد، زمینشناسان را به این نتیجه رسانده است که این گسل «در مرحله تنش بحرانی» به سر میبرد.
اگرچه علم امروز نمیتواند بگوید زلزله بزرگ «فردا» میآید یا «دهه دیگر»، اما میتواند هشدار دهد که پتانسیل آن وجود دارد و نرخ فعالیت لرزهای خرد و متوسط در شرق تهران، چشمپوشی از آن را ناممکن میکند.
تأکید زلزلهشناسان بر «توقف هرگونه ساختوساز جدید در شهرکهای اقماری» و «رعایت جدی مقررات ساختمانی» تنها راه کاهش تلفات احتمالی است.
اما پرسشی که همچنان بیپاسخ میماند: آیا لرزههای شب گذشته، تنها یک «یادآوری» بودند، یا شاید «صدای پای» زلزلهای بزرگتر؟
لینک کوتاه: کپی لینک
فعالیت لرزهای گسل مشا در شرق تهران/ ثبت ۱۵ زمینلرزه در رودهن و پردیس جاده چالوس یکطرفه شد؛ انسداد مقطعی برای تخلیه بار ترافیکی دربارۀ «دولت ضعیف» و ایدۀ «بازگشت به دولت» هدررفت ۳۰ درصدی آب در شبکه فرسوده تهران؛ سهم ناچیز مردم در بحران شکایت برند «مجید» از استقلال؛ حکم توقیف اموال صادر شد رد شایعه گرانی نان؛ رئیس کارگروه آرد و نان: افزایش قیمت نان غیرقانونی است افشای نگاه داوران جایزه نوبل به «ارباب حلقهها» سفر مخفیانه رئیس موساد به امارات در طول جنگ علیه ایران «ذرات آشوب»؛ روایت ایستادگی در خلیج فارس، روی صحنه تئاتر شهر سخنگوی ارتش: اجازه نمیدهیم تسلیحات آمریکایی وارد پایگاههای منطقه شود نیویورک تایمز: کشتی ها از تنگه هرمز چراغ خاموش عبور میکنند علاالدین بروجردی: دستاورد تنگه هرمز را از دست نمیدهیم از نمایش تا واقعیت؛ ستاره مکزیکی سریال «تد لاسو» فوتبالیست حرفهای شد شوک به فوتبال اروگوئه؛ لوئیس سوارس از فهرست جام جهانی خط خورد بازگشت محسن مسلمان به پرسپولیس