هر آنچه باید از سفر ترامپ به چین بدانید؛ از موضوع ایران تا تایوان و هوش مصنوعی

عصر ایران ؛ علی خیرآبادی - دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، برای برگزاری نشستی حساس و پرتنش با شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، وارد پکن شده است؛ دیداری که پس از هفته‌ها تلاش ناکام واشنگتن برای متقاعد کردن پکن به مهار تنش‌های مرتبط با ایران و تنگه هرمز برگزار می‌شود. دو رهبر قرار است پنجشنبه و جمعه درباره تجارت، تایوان، هوش مصنوعی و جنگ مرتبط با ایران گفت‌وگو کنند.

این نخستین سفر ترامپ به چین از سال ۲۰۱۷ به شمار می‌رود و در شرایطی انجام می‌شود که روابط دو قدرت بزرگ اقتصادی جهان وارد مرحله‌ای پیچیده و پرتنش شده است. قرار بود این نشست ماه‌ها پیش برگزار شود اما جنگ ایران زمان آن را تغییر داد.

ترامپ پیش از ترک آمریکا گفته بود که گفت‌وگویی طولانی با شی درباره ایران خواهد داشت، هرچند تاکید کرده بود که محور اصلی سفر همچنان تجارت است.

سالوادور سانتینو رگیلمه، استاد روابط بین الملل دانشگاه لیدن در گفت و گو با الجزیره گفته رقابت آمریکا و چین فقط به تجارت محدود نیست و در عمق خود به نبرد بر سر نظم آینده جهان مربوط می‌شود. او می‌گوید آمریکا همچنان به ظرفیت تولید و نیروی صنعتی چین وابسته است و چین نیز برای دسترسی به بازار مصرف، فناوری و سرمایه آمریکا به واشنگتن نیاز دارد. به گفته او، همین وابستگی متقابل باعث شده دو کشور نتوانند به سادگی از یکدیگر فاصله بگیرند.

مهم‌ترین محورهای نشست پکن

کارشناسان می‌گویند آمریکا و چین با اولویت‌های متفاوتی وارد این نشست شده‌اند.

ترامپ تلاش دارد دستاوردهایی اقتصادی به دست آورد که بتواند پیش از انتخابات میان دوره‌ای آمریکا از آنها استفاده سیاسی کند. واشنگتن از چین خواسته خرید کالاهای آمریکایی مانند هواپیماهای بوئینگ، گوشت گاو و سویا را افزایش دهد و همکاری‌های تجاری بیشتری شکل بگیرد.

در مقابل، پکن خواهان کاهش محدودیت‌های آمریکا بر صادرات تراشه‌های پیشرفته و فناوری‌های تولید نیمه رسانا شده است. موضوع تایوان نیز همچنان یکی از حساس‌ترین اختلافات دو کشور باقی مانده است.

ترامپ همچنین گفته پرونده جیمی لای، فعال رسانه‌ای و چهره حامی دموکراسی در هنگ کنگ، را نیز مطرح خواهد کرد؛ فردی که امسال تحت قانون امنیت ملی چین محکوم شده است.

علاوه بر این، جنگ ایران، وضعیت تنگه هرمز و تهدیدهای ناشی از هوش مصنوعی نیز در دستور کار دو رهبر قرار دارد.

نبرد تراشه‌ها و خاک‌های کمیاب

فناوری و زنجیره تامین از مهم‌ترین محورهای اختلاف میان واشنگتن و پکن محسوب می‌شود.

آمریکا طی سال‌های اخیر صادرات تراشه‌های پیشرفته و تجهیزات تولید آنها به چین را محدود کرده است؛ اقدامی که به گفته واشنگتن برای کند کردن پیشرفت نظامی و هوش مصنوعی چین انجام می‌شود.

در مقابل، چین حدود ۹۰ درصد ظرفیت پالایش عناصر خاکی کمیاب جهان را در اختیار دارد؛ موادی حیاتی برای تولید نیمه رساناها، خودروهای برقی، تجهیزات نظامی و صنایع الکترونیک. پکن نیز صادرات برخی مواد معدنی حساس را محدود کرده است.

اکنون چین خواهان کاهش محدودیت‌های فناوری آمریکاست و واشنگتن نیز می‌خواهد صادرات عناصر کمیاب از سر گرفته شود؛ زیرا محدودیت‌های چین به صنایع خودروسازی و هوافضای آمریکا فشار وارد کرده است.

ایران و تنگه هرمز

جنگ ایران یکی از مهم‌ترین موضوعات این نشست خواهد بود.

واشنگتن امیدوار است چین از نفوذ خود بر تهران استفاده کند؛ به ویژه آنکه چین بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران محسوب می‌شود و بیش از ۸۰ درصد صادرات نفتی ایران را خریداری می‌کند. مقام‌های آمریکایی همچنین از پکن خواسته‌اند برای بازگشایی و تامین امنیت تنگه هرمز همکاری کند.

درگیری‌های اخیر فشار زیادی بر اقتصاد و امنیت انرژی چین نیز وارد کرده است؛ زیرا حدود نیمی از واردات نفت خام چین از خاورمیانه تامین می‌شود و ناامنی در خلیج فارس، حمل و نقل تجاری را با خطر و تاخیر روبه‌رو کرده است.

دن گریزر، پژوهشگر ارشد مرکز استیمسون، معتقد است ترامپ تلاش خواهد کرد شی جین پینگ را برای اعمال فشار بر ایران جهت بازگشت به میز مذاکره قانع کند.

با این حال کارشناسان می‌گویند چین بعید است کاملا در کنار سیاست‌های آمریکا علیه تهران قرار بگیرد. گرگوری پولینگ، تحلیلگر مرکز مطالعات راهبردی و بین المللی آمریکا، می‌گوید هرچند پکن خواهان بازگشایی تنگه هرمز است اما فشار سیاسی و حیثیتی بحران فعلی بیشتر متوجه آمریکاست تا چین.

تایوان؛ خطرناک‌ترین نقطه اختلاف

تایوان همچنان حساس‌ترین پرونده روابط چین و آمریکاست.

پکن تایوان را بخشی از خاک خود می‌داند و در سال‌های اخیر حضور نظامی خود در اطراف جزیره را افزایش داده است. تنش‌ها پس از روی کار آمدن ویلیام لای چینگ ته، رئیس جمهور تایوان، شدت بیشتری گرفته؛ زیرا حزب حاکم تایوان این جزیره را کشوری مستقل می‌داند.

آمریکا اگرچه به صورت رسمی چین را به رسمیت می‌شناسد اما طبق قانون روابط تایوان متعهد به حمایت دفاعی از تایپه است؛ موضوعی که همواره خشم پکن را برانگیخته است. واشنگتن طی سال‌های گذشته ده‌ها میلیارد دلار تسلیحات به تایوان فروخته و سال گذشته نیز بسته نظامی ۱۱ میلیارد دلاری جدیدی تصویب کرد.

کارشناسان می‌گویند تایوان با دقت به بیانیه‌های پایانی نشست نگاه خواهد کرد؛ زیرا حتی کوچک‌ترین تغییر در واژه‌ها می‌تواند پیامدهای بزرگی برای آینده این جزیره داشته باشد.

جنگ تعرفه‌ها ادامه دارد

اختلافات تجاری نیز همچنان ادامه دارد.

سال گذشته ترامپ تعرفه‌های تازه‌ای بر کالاهای چینی اعمال کرد و چین نیز با تعرفه‌های متقابل پاسخ داد. در اوج این تنش‌ها، تعرفه برخی کالاها از ۱۰۰ درصد عبور کرد و نگرانی‌هایی جدی درباره تجارت جهانی و زنجیره تامین به وجود آمد.

دو کشور بعدها در مذاکرات کره جنوبی به توافقی موقت برای کاهش تنش رسیدند. طبق این توافق، چین خرید محصولات کشاورزی آمریکا مانند سویا را افزایش داد و واشنگتن نیز بخشی از تعرفه‌ها را کاهش داد.

موفقیت برای ترامپ و شی چه معنایی دارد؟

تحلیلگران معتقدند ترامپ برای آنکه این سفر را موفقیت آمیز معرفی کند، به دستاوردهایی ملموس و قابل نمایش نیاز دارد؛ از جمله افزایش خرید کالاهای آمریکایی توسط چین، کاهش تنش‌های تجاری، همکاری درباره ایران یا توافق بر سر صادرات عناصر کمیاب.

در مقابل، شی جین پینگ به دنبال حفظ ثبات اقتصادی و سیاسی بدون نمایش عقب نشینی در برابر واشنگتن است. چین همچنین می‌خواهد به عنوان یک قدرت جهانی تثبیت شود و فضای اقتصادی باثبات‌تری به دست آورد.

کارشناسان می‌گویند احتمال دستیابی به یک توافق جامع پایین است، زیرا ریشه‌های رقابت دو کشور همچنان پابرجاست. با این حال ممکن است دو طرف به توافقی محدود درباره تعرفه‌ها، خرید کالا، صادرات عناصر کمیاب یا ادامه مذاکرات آینده برسند؛ توافقی که شاید فعلا تنش‌ها را مدیریت کند اما رقابت عمیق میان واشنگتن و پکن را پایان نخواهد داد.

منابع: آکسیوس و الجزیره

دختران ارمنی در ارومیه در حال چیدن گلابی؛ دوران قاجار (عکس)

بیشتر بخوانید:

آتش زیر پوست اقتصاد آمریکا

ترامپ وارد چین شد

تماشاخانه

عروس‌های سیاه‌پوش؛ دخترانی که خودشان را سیاه‌بخت کردند

حمله به میراث جهانی ؛ موج انفجار با کاخ گلستان چه کرد؟ وقتی پرتابه‌‌ها بر سر کاخ قاجاری فرود آمدند

فیلم های دیگر