فراموشي‌هاي مقطعي، آلزايمر نيست

يادتان نمي‌آيد كليد خانه را كجا گذاشته‌ايد، نيمه صحبت كه هستيد بقيه حرفتان را فراموش مي‌كنيد، در خيابان قيافه‌اي آشنا مي‌بينيد، ولي او را به ياد نمي‌آوريد و... اينها اتفاقاتي است كه براي خيلي از ما در هر سن و سالي كه باشيم ممكن است پيش بيايد.

 اين روزها نخستين چيزي كه به ذهنمان مي‌رسد اين است كه «اي واي دارم آلزايمر مي‌گيرم!» در حالي كه از نظر متخصصان، اين فراموشي‌هاي مقطعي و گذرا نمي‌تواند دليل بروز آلزايمر باشد.

دكتر سيدعبدالرضا طبسي، متخصص بيماري‌هاي مغز و اعصاب در اين‌باره به «جام‌جم» مي‌گويد: فراموشي علل مختلفي دارد و هر چه سن افزايش مي‌يابد، شيوع آن نيز بيشتر مي‌شود. مهم‌ترين نكته در برخورد با فراموشي اين است كه بدانيم گاهي مي‌شود براي فراموشي علتي پيدا كرد و در برخي موارد نيز علت خاصي ندارد؛ اما مهم‌ترين نكته يافتن علت فراموشي است.

فراموشي حقيقي يا كاذب

اين پزشك متخصص با اشاره به فراموشي‌هاي حقيقي و كاذب توضيح مي‌دهد: عمدتا فراموشي‌هاي كاذب به مواردي اطلاق مي‌شود كه خود بيمار نسبت به فراموشي‌اش آگاه است، اما اگر فراموشي حقيقي باشد، بيمار به آن آگاه نبوده و اصلا نمي‌داند كه مواردي را فراموش مي‌كند.

وي مي‌افزايد: در فراموشي‌هاي كاذب علت بيشتر مسائل رواني، فشارهاي روحي و عمدتا افسردگي است. اما در مقابل، در فراموشي‌هاي حقيقي بيمار اصلا نمي‌داند كه فراموشي دارد و همين نوع فراموشي است كه مشكل‌ساز مي‌شود. همچنين هر چه سن افزايش يافته و بالاتر مي‌رود، درصد اين فراموشي‌ها نيز بيشتر مي‌شود.

فراموشي قابل درمان

دكتر طبسي يادآور مي‌شود: زماني كه با فراموشي حقيقي روبه‌رو هستيم، بايد انواع قابل درمان و غيرقابل درمان را از هم جدا كنيم. گروهي از بيماري‌ها هستند كه فراموشي را ايجاد كرده و قابل درمان هستند. به عنوان مثال، يك نوع خونريزي مغزي كه عمدتا در اثر ضربه ‌در افراد مسن پيش مي‌آيد، مي‌تواند سبب فراموشي شود. در اين حالت با تخليه خونريزي قسمت زير جمجمه فراموشي پايان مي‌يابد.

كم‌كاري غده تيروئيد نيز از ديگر بيماري‌هايي است كه مي‌تواند فراموشي ايجاد كند.بنابراين، اگر بيمار كم‌كاري تيروئيد را درمان كند، فراموشي نيز به طور كلي جبران شده و از بين مي‌رود.وي به اختلالات فعاليت كبدي يا كليوي نيز به عنوان فراموشي يا دمانس‌هاي قابل درمان اشاره مي‌كند.

فراموشي‌هاي غيرقابل درمان

اين دانشيار بيماري‌هاي مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشكي تهران درباره ديگر انواع فراموشي‌ها توضيح مي‌دهد: برخي از انواع فراموشي‌ها غيرقابل درمان هستند؛ مثل آلزايمر كه شايع‌ترين علت فراموشي حقيقي است. شيوع آلزايمر با افزايش سن، بيشتر شده، اما اين نكته به اين معني نيست كه همه افراد مسن آلزايمر مي‌گيرند. از سوي ديگر، متاسفانه علت اصلي اين بيماري تاكنون شناخته نشده است.

دكتر طبسي در مورد شيوه‌هاي جلوگيري از بروز و پيشرفت آلزايمر مي‌گويد: استفاده بيشتر از قوه تفكر، بهترين راه براي پيشگيري و به تعويق انداختن آلزايمر است؛ حل كردن جدول و مطالعه نيز از بهترين راهكارها هستند.

وي تاكيد مي‌كند: بيماري كه فراموشي پيدا مي‌كند، اتفاقي كه تازه پيش آمده را به ياد نمي‌آورد. اما خاطرات دوران كودكي را به خوبي به ياد دارد؛ مي‌داند كدام مدرسه مي‌رفته و دوستانش چه كساني بوده‌اند، اما اگر چند عدد را به او بگوييم نمي‌تواند آنها را به خاطر بسپارد و تكرار كند.

رويارويي با فرد مبتلا به فراموشي

دكتر طبسي مي‌افزايد: افراد مسني كه با اين مشكل روبه‌رو هستند، به شدت به درمان نياز دارند. در برخورد با اين بيماران مهم است كه ابتدا فراموشي حقيقي يا كاذب را تشخيص داده و وقتي به حقيقي بودن آن پي برديم، قابل درمان يا غيرقابل درمان بودن آن را مشخص كنيم. اما وقتي به بيماري‌هاي غيرقابل درمان رسيديم كه سبب فراموشي مي‌شود، بايد از داروهاي جديدي كه وجود دارد، استفاده كنيم. حفاظت از بيماران نيز از ديگر موارد مهم است؛ چون حتي ممكن است بيمار به خودش صدمه بزند. علاوه بر اين موارد، تغذيه سالم و استفاده مرتب از داروها را نيز نبايد ناديده گرفت.

وي يادآور مي‌شود: انواعي از ضايعات عروقي مغز نيز مي‌توانند ايجاد فراموشي كنند كه در حقيقت ناشي از سكته‌هاي كوچك مغزي است. گاهي سكته به دليل گرفتاري مناطق حركتي مغز، نيمي از بدن را فلج مي‌كند؛ اما گاهي نيز فراموشي ناشي از ضايعات كوچك مغز است كه مركز حافظه را درگير كرده و بيمار اختلال حافظه پيدا مي‌كند. اين مورد هم درمان‌هاي خاص خودش را دارد. همچنين بايد از خوردن غذاهاي چرب و نمك زياد اجتناب كرده و با كنترل فشار خون و ديابت از پيشرفت اين مشكل جلوگيري كرد. البته با مراجعه به پزشك متخصص و با داروهاي مناسب نيز بايد اين مشكل را كنترل نمود.

به گفته وي بروز اين مشكل تا مرحله‌اي كه پيش رفته، قابل درمان نيست، اما مهم اين است كه جلوي پيشرفت را گرفته و آن را كنترل كنيم.

دكتر طبسي يادآوري مي‌كند: فراموشي از يك مشكل ساده شروع شده و مي‌تواند تا جايي پيشرفت كند كه حتي فرد، خانه‌اش را هم گم كند، به همين دليل مي‌بينيم كه درمان و كنترل اين بيماري تا چه حد مهم و تاثيرگذار است.

وي بايادآوري اين نكته كه يك يا دو مورد فراموشي دليل ابتلا به آلزايمر نيست، آنها را تنها ناشي از مشغله روحي، رواني و فكري مي‌داند.