عصرایران - چندی پیش ، کتاب " ايران سرزمين صلح اديان " با حضور پژوهشگرانی از ایران و پروفسور لیگن هاوزن (فيلسوف و دين پژوه)  رونمایی شد. یکی از موضوعاتی که در این کتاب، مورد بررسی قرار گرفته ، دين "صابئين " است که پیروان به عنوان يك قوم و اقليت ناشناخته یا کمتر شناخته شده ، در جنوب غربی ایران زندگی می کنند . اينان پيروان حضرت يحيى عليه السلام هستند كه قريب 1800 سال در ايران سكنى دارند. دكتر مسعود فروزنده ، نویسنده کتاب مذکور و محقق و پژوهشگر تاريخ كه درباره اين دين تحقيقات گسترده و طولانى داشته در گفت و گو با عصرایران، به سوالاتی در این باره پاسخ داد.

اولين پرسش درباره تاريخ اين قوم است كه فروزنده در این باره می گوید: قوم صابئين مندايى پيروان حضرت يحيى هستند كه نزديك به 1950 سال پيش به دليل اذيت و آزار برخى از اهالى اورشليم به سوى رودخانه فرات مهاجرت كردند. اولين محل سكونت آنها شهر معروف تاريخى حران بود؛ سپس در امتداد رود فرات به جنوب حركت كرده و ضمن استقرار برخى از آنها در شهرهاى بغداد و بصره و عماره در نهايت آخرين گروه شانبه شهرهاى خرمشهر و هويزه و شوشتر رسيدند.



عروس و داماد قبل از محرم شدن بايد غسل تعميد شوند و يكى از قسمتهاى جالب عروسى آنها اين است كه روحانى سر عروس و داماد را سه بار به آهستگى به هم متصل مي كند كه نمادى از وصل روحانى آنهاست.
آنها در سال سي و چهار روز روزه مي گيرند. براى باقى ماندگان طوفان نوح يك غذاى متبرك مثل خيرات درست مي كنند كه حريصه نام دارد كه  با عدس تهيه مي شود.

لباس مراسم تعميد همگى سفيد و از جنس كتان است. در حين تعميد روحانى تعميد كننده بايد عصايى از درخت زيتون در دست داشته باشد. معبد يا مسجد آنها مندى نام دارد كه به معناى عقل و عرفان است و از نى و حصير تهيه مي شود و بايد به سمت شمال اسمانى باشد. اسم كتاب مقدس شان "گنزا ربا" به معناى گنج بزرگ است. سازمان دينى صابئين ساده است.
گنجور يا گنزورا عنوان مرجع دينى شان است. بعد از رتبه گنجور رتبه ترميده است و در اخر رتبه اشكندا (ياور) قرار دارد.

نزديك به 120 واژه فارسى به ادبيات مندايى وارد شده و نامهاى ايرانى باستان در بين انها متداول است. زنان با مردان برابر هستند و جالب اينكه هر مندايى يك نام شناسنامه اى دارد و يك نام دينى كه نام دينى بر اساس نام مادر است. زبان مندايى شاخه اى از زبان ارامى قديمى  است . خط مندايى هم در نوع خود جالب است شايد بتوان گفت تركيبى از خط عبرى و مانوى است.

فروزنده درباره اينكه چرا اين دين تا كنون ناشناخته و مجهول باقى مانده است ، چنین می گوید:آنها خودشان نمى خواستند شايد يك دليلش اين است كه بايستى به خاطر آيين غسل تنها در كنار رودخانه هاى منطقه گرمسيرى مانند فرات و كارون زندگى كنند چون به دليل گرما در اكثر روزهاى سال مي توانستند در اب جارى تعميد بجا آورند. از طرف ديگر انها به سياست هيچ علاقه اى ندارند و تبليغ و تبشير و عضو گيرى در اين دين وجود ندارد يعنى ورود ممنوع  و خروج آزاد است .


ما معرفى و بازشناسى اين دين را مديون محققین اروپايى مانند نلدكه و ليدزبارسكى و ماتسوخ در تدوين دستور زبان و ترجمه متون مندايى هستيم . تحقيقات مندايى شناسى بطور گسترده در ايران قبل از انقلاب توسط محققين دانشگاهى بسيار ضعيف بود و تنها بعد از جنگ يعنى از سال ١٣٦٨ اغاز شد.

وی درباره نگاه اسلام به مندایی ها می گوید: دربين علماى اسلام معاصر حضرت آيه الله خامنه اى آنها را اهل كتاب دانسته اند و از اين بابت نوعى آرامش براى صابئين بوجود آمده است. حوزه علميه قم مدتها و شايد هنوز هم از گفتگو و تعامل با صابئين به دور بوده و متاسفانه روحانيون علاقه اى به دين پژوهى در باره اديان ديگر ندارند ؛ روحانيون ما بيشتر به تبليغ علاقه دارند تا دين پژوهى و مطالعات بين اديانى .