بازار تاریخی کاشان هم فال و هم تماشا

ایرنا- پیوند عطر تند فلفل و ادویه آسیاب سنگی قدیمی و بوی نای کرک و نخ فرش های دستبافی که انتظار ذوق زنان خلاق منطقه را می کشد کمترین کشش های بازار کهن کاشان در چذب گردشگران است.

به جرات می توان کهنه بازار کاشان را یکی از جذاب ترین و دلوازترین جاهای این شهر برای تماشا و بازدید و صرف ساعتی برای سیاحت برشمرد.

بازار محل خرید و فروش و عرضه کالا و واژه ای بسیار کهن است که در فارسی میانه به صورت وازار و با ترکیب هایی چون وازارگ (بازاری) و وازارگان (بازرگان) به کار می رفته است.

مهم ترین محور و شاهراه ارتباطی در شهرهای قدیمی و محل آمد و شد مردمان بازار بوده که علاوه بر حضور و جریان کالا و سرمایه اطلاعات، اخبار و آگهی ها نیز از طریق آن به اطلاع شهروندان می رسیده است.

بازارهای قدیم قوانین و شرایط خاص خود را داشت، راسته های مجزا و تیمچه ها و حجره ها که به یکدیگر متصل می شدند و چهار سوق های متعددی که بازار را برای خود به دنیایی پیچ در پیچ و سرشار از رنگ و صدا و زندگی تبدیل می کرد.

در کنار بازارهای قدیمی و تاریخی ایران از جمله بازار تهران، اصفهان، کرمانشاه و تبریز بازار کاشان نیز که از تقاطع خیابان باباافضل و میدان کمال الملک تا حدود دروازه دولت ادامه دارد با قدمتی به بلندای دوران آل بویه و سلجوقیان خودنمایی می کند.

رونق بازار کاشان البته مربوط به زمان صفویه به ویژه شاه عباس صفوی است چرا که بافت این بازار قدیمی با وجود رونق و زیبایی بسیار در دوران سلجوقی و صفویه به سبب زلزله شدید کاشان در سال ۱۱۹۲ قمری ویران شد.

بازار فعلی بر روی بقایای بازار قدیم که در اثر آن زلزله فرو ریخته بود، بازسازی شد و فضاهای معماری امروز بازار کاشان در واقع از بازسازی های دوران قاجاریه و بخصوص دوره حکمرانی فتحعلی شاه باقی مانده است.

بیشتر سیاحان و جهانگردانی که درعصر صفویه و قاجاریه به ایران آمده و از کاشان دیدن کرده اند، عظمت و شکوه و رونق بازار کاشان را در نوشته ها و خاطرات خود ستوده اند.

در این مجموعه زیبا و ستودنی قسمت های مختلفی همچون راسته مسگرها، زرگرها، کفاش ها، بزازها و بازارچه های میانچال، ملک، ضرابخانه و رنگرزها، مساجد، بقاع، کاروانسراها، تیمچه ها، حمامها وآب انبارهای متعدد و مختلف وجود دارد که هر یک از آنها در دوره خاصی ساخته شده اند.

راسته مسگرها از میدان دروازه دولت تا میدان سنگ (مسجد میرعماد) به عنوان یکی از پررونق ترین راسته های بازار کاشان به حساب می آید، در بخشی از میدان سنگ، جلوخانی قرار دارد که به نوعی فضای ارتباطی و دستیابی به مسجد میرعماد را فراهم می کند.

از مسجد میرعماد (میدان سنگ) تا مجموعه میانچال را راسته بازار بزرگ یا بالا بازار می نامند که یکی از پرجنب و جوش ترین راسته های بازار کاشان است، کارکرد این راسته صباغی یا رنگرزی بوده و آن را منسوب به ˈحاج حسین صباغˈ می دانند که بانی آب انباری به همین نام در بازار است.

پس از گذر از مجموعه میانچال راسته های زرگرها، گذر نو و پا نخل قرار دارند، بازارچه پانخل به دلیل ساخت خیابان از پیوستگی کالبدی بازار جدا مانده و عملا قدیمی ترین بخش بازار کاشان در انتهایی ترین قسمت این بازار بدون هیچ عملکردی از چرخه اقتصادی شهر خارج شده است.

پس از بازار پانخل، محله درب باغ و در انتها دروازه غربی قدیمی شهر قرار دارد.

تیمچه معروف و دیدنی ˈامین الدولهˈ متعلق به دوره قاجاریه یکی از مهم ترین قسمت های قدیمی کهنه بازار کاشان است که در یکی از نقاط مرکزی بازار قرار دارد.

این تیمچه به دستور یکی از رجال نامدار آن عصر به نام فرخ خان غفاری ملقب به امین الدوله و با معماری استاد علی مریم در اواخر قرن 13 قمری (1285) ساخته شده است.

این بنای با شکوه در سه طبقه و با طول و عرض زیاد بنا شده و همه ساله در ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین (ع) این تیمچه میعادگاه گروهها و هیات های مذهبی کاشان است.

در بالای ورودی بسیاری از حجره های تیمچه های بازار کاشی های منقوش هندسی و روایی وجود دارد که مجلس بزم و رزم و شکار را نمایش می دهد.

از کاروانسراهای موجود در بازار تاریخی کاشان می توان به کاروانسرای ذغالی ها، کاروانسرای نو و میرپنج اشاره کرد که به سبب نزدیکی به دروازه اصلی شهر، نقش بسزایی در تبادلات اقتصادی شهر داشته است.

تیمچه حاج محمدصادق، مدرسه و مسجد میانچال، مسجد تبریزی ها، سرای ملک، تیمچه سیدآقا، مسجد کفش دوزها، زیارت و آب انبار درب زنجیر، مدرسه و مسجد امام خمینی، زیارت شاه سلیمان، آب انبار، مسجد و حمام گذرنو، حسینیه پانخل و بقعه امامزاده قاسم (ع) مراکز مختلف فرش فروشی و صنایع دستی و سوغات کاشان نیز از دیدنی های بازار این شهر هستند.

مجموعه فرهنگی و تاریخی بازار طویل کاشان در کنار دیگر جاذبه های تاریخی و باستانی این شهر هرساله در طول ایام نوروز و دیگر فصل های سال میزبان مردم و مسافران این شهر کویری است.