نماز سرخ و یک اتحاد عجیب؛ آن‌هایی که سال ۵۶ با نقاب سرخ نماز خواندند که بودند؟ (فیلم)

عصر ایران؛ محسن ظهوری ـ تاریخ لحظه‌های خاص و عجیب زیاد به خود دیده. یکی از آن‌ها در کلیسای سنت‌مری پاریس رخ داده. مهرماه سال ۱۳۵۶ بود که این کلیسا میزبان حرکتی اعتراضی علیه حکومت شاه ایران شد؛ رویدادی که حالا به «نماز سرخ» شهرت یافته. اتحادی بین روحانیون و مارکسیست‌های ایرانی در کلیسای مسیحی در فرانسه، و خلق یک تصویر عجیب. تصویری تاریخی از یک هفته اعتصاب غذای اعضای حزب‌های اسلامی و مارکسیستی در کنار هم.

 

اعتراضی که در ایران و جهان بازتاب بسیاری داشت و یکی از مهم‌ترین بانیان آن محمد منتظری بود؛ پسر ارشد آیت‌الله منتظری که چندباری در مخالفت با رژیم پهلوی به زندان افتاده و حالا موفق شده بود در فرانسه با ایجاد یک اتحاد کوچک میان جریان‌های اسلامی و چپ مارکسیستی، صدای مخالفت با شاه را از درون یک کلیسای کوچک به گوش جهان برساند.

صادق طباطبایی، سخنگوی دولت مهدی بازرگان که در این اعتصاب غذا شرکت داشت، در خاطرات خود نوشته که قبل از آن، اعضای انجمن‌های اسلامی دانشجویان در واتیکان، برای اعمال محدودیت‌های دولت عراق برای امام‌خمینی، دست به اعتراض زده بودند. امام در تبعید به سر می‌برد و عراق راه‌های ارتباطی او را بسته بود. به گفته طباطبایی، اعتصاب غذا در واتیکان، بازتاب خوبی داشت و آن‌ها به فکر ادامه آن در کشور دیگری بودند که فهمیدند محمد منتظری در تدارک یک اعتراض در پاریس برای آزادی زندان سیاسی از ایران است. پس متحد شدند. اتحادی شگفت‌انگیز بین اعضای جامعه روحانیت مبارز و انجمن‌های دانشجویی مارکسیستی در صلح و احترام.

این اعتصاب غذا در غروب اول اکتبر ۱۹۷۷ میلادی یعنی ۹ مهر ۱۳۵۶ آغاز شد و کم‌کم به خبر مهمی تبدیل شد. سه روز از این اعتصاب غذا می‌گذشت که خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارشی از آن منتشر کرد و تصاویر افراد نقابدار معترض و شعارهای تند آن‌ها علیه شاه ایران، به تیتر اخبار رسید. یکی از عجیب‌ترین صحنه‌های این گزارش تلویزیونی، نماز خواندن چپ‌های مارکسیست پشت سر روحانیون بود که به همین دلیل هم حالا به نماز سرخ شهرت یافته. روی دیوار کلیسا تصاویری از مبارزان علیه شاه دیده می‌شود؛ تصاویری از روحانیون برجسته و چهره‌های نامدار جریان‌های چپ. تمام شرکت کنندگان چهره‌های خود را با نقاب‌های سرخی پوشانده‌اند تا توسط ماموران ساواک شناسایی نشوند. شاه در آن زمان در او ج قدرت خود بود و نمی‌دانست چیزی به پایان کارش نمانده.

اعتراض در کلیسای سنت‌مری یک هفته طول کشید و چند ماه بعد از آن هم امام به فرانسه مهاجرت کرد تا حدود یک‌سال بعدش انقلاب اسلامی پیروز شود. حالا بیش از ۴ دهه از آن روزها می‌گذرد و پیدا شدن دوباره این گزارش ویدئویی و انتشار آن در توییتر، ما را به یاد اتحادی می‌اندازد که در نهایت موفق شد شاه را از ایران فراری دهد. اتحادی در دوران بازسازی ایران پس از انقلاب دوامی نداشت.