با افغانستان طالبان چه کنیم؟

با نادیده گرفتن افغانستان ، شرایط مردم آن بهبود نمی یابد بلکه زمینه برای اعمال تندروی های مذهبی و سختگیری های حکومتی بیشتر می شود.

عصرایران؛ رضا غبیشاوی - به دنبال سفر اخیر وزیر خارجه دولت طالبان افغانستان به تهران بحث و جدل ها درباره نوع ارتباط با دولت طالبان افغانستان در ایران افزایش یافته است. در پاسخ به این سوال که بهترین واکنش به افغانستان جدید چه خواهد بود می توان گفت:

همسایگی و واقعیت

طالبان حکومت را در افغانستان به دست گرفته است. این یک واقعیت است. چه خوشمان بیاید یا نیاید. امروز حکومت افغانستان در دست طالبان است و حکمرانی طالبان به "امر واقع" تبدیل شده است.

3 برخورد می توان کرد. اول: طالبان را نادیده گرفت. دوم به رسمیت شناخت و سوم به رسمیت نشناخت اما ارتباط برقرار کرد و برای کسب و حفظ منافع، تعامل و همکاری داشت.

به نظر می رسد در شرایط فعلی راه حل اولی نادرست است زیرا ایران و افغانستان همسایه هستند. میلیون ها شهروند افغانستانی در ایران زندگی می کنند و دو کشور نزدیک به هزار کیلومتر مرز مشترک دارند. ارتباطات فرهنگی - اجتماعی - اقتصادی میان دو طرف (دو حکومت و دو مردم) برقرار است و منافعی هم به دنبال آن وجود دارد.

درباره به رسمیت شناختن یا نشناختن دولت طالبان افغانستان نیز در حال حاضر اجماع جهانی درباره به رسمیت نشناختن وجود دارد. ایران هم می تواند با این اجماع همراهی کند یا اینکه براساس منافع و نگاه خود، به رسمیت بشناسد. البته در این صورت در مقابل یک روند جهانی ایستاده است و تبعات آن را نیز باید بپذیرد.

اما برقراری ارتباط و گفتگو و حتی تعامل و همکاری به معنی تایید طرف مقابل نیست. همانگونه که به طور مثال، ارتباط و گفتگو و تعامل و همکاری با چین به معنی پذیرش مبانی و قواعد حکومت کمونیستی این کشور نیست یا به معنی تایید و حمایت از اقدامات اسلام ستیزانه دولت چین علیه مسلمان ترکستان شرقی (سین کیانگ) و تلاش پکن برای حذف فرهنگ و هویت این مردم نیست.

بهترین راه حل، به رسمیت شناختن واقعیت افغانستان است. اینکه حکومت در دست طالبان است و حکومت سابق به طور کامل سرنگون شده و حداقل در کوتاه مدت نیز حکومت طالبان، جایگزین ندارد.

کمک به مردم افغانستان

مردم افغانستان هم اکنون در شرایط به شدت سخت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی قرار گرفته اند و به معنی واقعی کلمه، درگیر یک فاجعه هستند. البته مردم ایران با شرایط سخت در انواع اقتصادی سیاسی و ... نه تنها آشنا بلکه آن را لمس کرده و می کنند و در حال زندگی با آن هستند.

کمک به مردم افغانستان و تلاش برای کاهش رنج این مردم به ویژه دختران و زنان از طریق ارتباط با جامعه و دولت افغانستان (که هم اکنون در کنترل طالبان است) ممکن می شود. بدون وجود ارتباط، امکان کمک رسانی نیست. ارتباط هم به معنی تایید طالبان و رفتارهای این دولت نیست.

دولت طالبان در زمینه هایی، ممنوعیت ها و سخت گیری ها و شرایط نامناسبی را ایجاد کرده که شاید بتوان گفت مردم ایران بهتر از دیگران، قادر به درک شرایط فعلی مردم افغانستان هستند.

مردم ایران بهتر از دیگران با این مشکلات و سختی ها و سختگیری ها آشنا هستند و احتمالا بتوانند، برای این گونه مسائل راه حلی بیابند. از جمله درباره منع دختران از تحصیل در دبیرستان ها و دانشگاه ها یا کار کردن زنان.

به عنوان مثال، هم اکنون شمار زیادی از زنان و دختران تحصیلکرده و صاحب تجربه کاری در ایران می توانند زمینه عبور مردم و دولت افغانستان از چالش ها و محدودیت های سختگیرانه مذهبی را فراهم کنند. محدودیت هایی که با آنها آشنا هستیم.

استفاده از فرصت های اقتصادی افغانستان

افغانستان، سرزمین فرصت های بکر اقتصادی است. شاید در هیچ کدام از همسایگان ایران و کشورهای منطقه، این حجم از فرصت های اقتصادی و زمینه مناسب فعالیت اقتصادی و درآمدزایی وجود نداشته باشد.

به ویژه اکنون که بر خلاف دولت سابق، امنیت بیشتری برقرار است و یکی از موانع مهم فعالیت و ارتباط اقتصادی از میان برداشته شده است. همچنین دولت طالبان هم نیازمند افزایش جذب سرمایه های خارجی است و تلاش می کند اوضاع اقتصادی کشور را به سامان کند و از فعالیت های اقتصادی استقبال می کند.

همزمان، وجود نیروی کار ارزان و خروج رقبای اقتصادی از دیگر ویژگی های صحنه اقتصادی افغانستان است. اشتراکات زبانی، تاریخی و دینی نیز می تواند به تقویت ارتباطات اقتصادی ایران - افغانستان کمک کند.

ایران نیز به دلایل مختلف از جمله تحریم های شدید، با مشکلات اقتصادی درگیر است. در افغانستان می توان بدون نگرانی از تحریم ها به ارتباطات و فعالیت اقتصادی پرداخت.

با نادیده گرفتن افغانستان، شرایط مردم آن بهبود نمی یابد بلکه زمینه برای اعمال تندروی های مذهبی و سختگیری های حکومتی بیشتر می شود. ارتباط، می تواند به کاهش رنج این مردم کمک کند. ایران نیز متاثر از شرایط خوب و بد افغانستان است. چه بهتر که ایران با استفاده از ابزارهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ضمن ارتباط با افغانستان هم به بهبود شرایط این کشور کمک کند و همزمان از مزایای اقتصادی آن بهرمند شود.