.png "عصر ایران")
۱۲ دی ۱۴۰۴
به روز شده در: ۱۲ دی ۱۴۰۴ - ۱۹:۴۷
پشت صحنههای شگفتانگیز مرد عنکبوتی؛ از صحنههای هوایی تا نبرد با ویلینها رباعی نویافتهای از عمر خیّام
با توجه به قدمت سند (قرن هفتم ق) و چهارقافیهای بودن رباعی و لحن و موضوع آن، احتمال آنکه رباعی سرودۀ خیّام باشد وجود دارد.
سید علی میرافضلی از یافتن رباعیای از خیام خبر داد که تاکنون در هیچ متن دیگری به نام خیام دیده نشده و در این باره گفته است: « با توجه به قدمت سند (قرن هفتم ق) و چهارقافیهای بودن رباعی و لحن و موضوع آن، احتمال آنکه رباعی سرودۀ خیّام باشد وجود دارد.»
به گزارش ایسنا، سید علی میرافضلی، شاعر و رباعیپژوه در کانال چهار خطی (رباعی فارسی، به روایت: سید علی میرافضلی) در اینباره نوشته است:
«دوست پژوهشگرم جناب حسین کیا مرا به دستنویس کهنی از محاسن الکلام مرغینانی رهنمون شدند که در ظَهر آن، دو بیت عربی و یک رباعی به اسم خیّام درج شده است. دستنویس مذکور به شمارۀ ۱۵۹ در کتابخانۀ حاجی بشیرآقا (ایوب) ترکیه نگهداری میشود.
بخش اول این نسخه حاوی محاسن الکلام در علم بدیع به زبان عربی است و در صفحۀ عنوان از تصنیفات الشیخ الامام ابوالحسن نصر بن الحسن المرغینانی رحمه الله دانسته شده است.
این ابوالحسن نصر مرغینانی از ادبای اوایل قرن پنجم هجری بوده است و رادویانی در ترجمان البلاغه و رشید وطواط در حدایق السحر از کتاب او بهره بُردهاند. بخش دوم دستنویس، جلوة الالفاظ منسوب به ادیب نظامالدین ابراهیم مؤذنی است.
در ورق آخر، یادداشتی است که طبق آن تألیف کتاب مذکور در ربیع الاول سال ۴۵۳ ق به پایان رسیده است. در همین ورق، یادداشت مقابلهای دیده میشود که نشان میدهد کتاب در اواسط قرن هفتم کتابت شده است: قوبل مع نسخة مصحّحة فی شهرالله الاصب رجب عمّت برکته الواقع فی سنة اثنی خمسین ستمائه.
باری در ظهر این دستنویس کهن، اشعاری به فارسی و عربی درج شده که چهار بیت آن به نام «عمر خیّام» است:
عمر خیّام
تدینُ لی الدنیا بل السبعة العلی
بل الأفق الأقصی إذا جاش خاطری
أصوم عن الفحشاء جَهراً وخُفیةً
عفافی و إفطاری بتقدیس فاطری
وله
ای بندۀ امر نافذت آهن و موم
منقاد تو را طبایع و چرخ و نجوم
این نکته نمیشود کسی را معلوم
ظلم از تو روا نیّ و ... مظلوم
دوبیت عربی، بخشی از قطعهای است که شهرزوری آن را در نزهةالارواح، با اختلافاتی در کلمات، از سرودههای خیّام دانسته است(چاپ ترکیه، ۷۳۹). اما رباعی فارسی تا کنون در هیچ متن دیگری به نام خیّام دیده نشده و نویافته تلقی میشود.
با توجه به قدمت سند (قرن هفتم ق) و چهارقافیهای بودن رباعی و لحن و موضوع آن، احتمال آنکه رباعی سرودۀ خیّام باشد وجود دارد. متأسفانه به دلیل فرسودگی نسخه، کلمهای در مصراع چهارم خوانده نمیشود. این رباعی را در منابعی که داشتم نیافتم و تمکیل آن میسّر نیامد.
نسخه، متعلّق به یک فرد فارسی زبان بوده و در هوامش بعضی اوراق، ابیات و اشعاری به فارسی دیده میشود که به قدمت صفحۀ نخست نیست.
محاسن الکلام مرغینانی یک نوبت به اهتمام استاد محمد فشارکی در اصفهان به چاپ رسیده و تا آنجا که میدانم نسخۀ کهن بشیرآقا در دسترس مصحّح نبوده است. از دوست فاضلم جناب شیخ الحکمایی برای خواندن تاریخ مقابلۀ نسخه سپاسگزارم. ..
لینک کوتاه: کپی لینک
خبرگزاری فارس: دستگیری فرد مسلحی که قصد خرابکاری در اصفهان داشت زلنسکی، رئیس دفتر جدید آورد رئیس جبهه اصلاحات: هر شکل از دخالت خارجی را صریح و قاطع محکوم میکنیم میراث شوم فستفودها (اینفوگرافیک) اخبار ناگوار با روان کودک چه میکند؟ ظریف: سیاست اجبار ترامپ در رابطه با ایران جواب نمیدهد چرا روباهها در تهران زیاد شده اند؟ ادبیات برخی رسانه ها در مواجهه با معترضان: ضد مردمی، حکومت سوز و نتانیاهو پسند محسن رضایی: اینبار فرق میکند! پاسخ مَسی به اظهارات ترامپ علیه ایران: به مشکلات آمریکا رسیدگی کن! یک چهره اطلاعاتی رئیس دفتر جدید زلنسکی شد هشدار پلیس فتا به شهروندان: بسیاری از تصاویر پلیس و نیروهای نظامی جعلی و ساخته هوش مصنوعی است /بازنشر نکنید که جرم است اولین دستور اجرایی ممدانی - شهردار مسلمان نیویورک - درباره اسرائیل است هنر گفتوگو: چگونه درباره موضوعات دشوار با فرزندمان صحبت کنیم؟ واکنش وزارت خارجه به سخنان ترامپ در مورد اعتراضات
اخبار و تحلیل های ترکیه