.png "عصر ایران")
۱۷ دی ۱۴۰۴
به روز شده در: ۱۷ دی ۱۴۰۴ - ۰۳:۰۰
سکانس های ماندگار زنده یاد سعید پیردوست 
درس ششم
زوایای تاریخ
از "کنستانتین پل" تا استانبول: داستان یک نام
این شهر در سال ۳۳۰ میلادی توسط کنستانتین کبیر به عنوان پایتخت جدید امپراتوری روم شرقی بنا نهاده شد و «کنستانتین پل» (شهر کنستانتین) نام گرفت. پس از فتح شهر به دست عثمانیان، آن را «اسلامبول» نامیدند. به معنای «شهر اسلام».
عصر ایران - نام شهری که امروز با عنوان استانبول شناخته میشود، تاریخی طولانی و چندوجهی دارد؛ نامی که در خود بازتابی از امپراتوریها، آیینها، و زبانهای گوناگون است.
این شهر در سال ۳۳۰ میلادی توسط کنستانتین کبیر، امپراتور روم، به عنوان پایتخت جدید امپراتوری روم شرقی بنا نهاده شد و «کنستانتین پل» (شهر کنستانتین) نام گرفت.
این نام، قرنها بر تارک شهر ماند و حتی پس از آنکه عثمانیان در سال ۱۴۵۳ (۸۵۷ هجری قمری / حدود ۸۳۱ هجری شمسی) آن را فتح کردند، در اسناد رسمی و نقشههای اروپایی همچنان رایج بود.
اما در میان مردم، بهویژه مسلمانان عثمانی، نامهای دیگری رواج داشت: از جمله اسلامبول، که معنای تحتاللفظی آن «شهر اسلام» است؛ نشانهای از پیروزی اسلام بر پایتخت مسیحیت شرقی.
در واقع، "اسلامبول" بیشتر عنوانی فرهنگی-ایدئولوژیک بود که در کنار نامهای دیگر استفاده میشد، گرچه هیچگاه جای "کنستانتینیه" (قسطنطنیه) را در مکاتبات رسمی عثمانی نگرفت.
تحول بزرگ اما در اوایل قرن بیستم رخ داد. پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی و تأسیس جمهوری ترکیه به رهبری مصطفی کمال آتاتورک در سال ۱۹۲۳، گرایش به ترکیسازی اسامی و مفاهیم شدت گرفت.
در این راستا، از سال ۱۹۳۰، جمهوری ترکیه از کشورهای جهان خواست که در مکاتبات رسمی، به جای "کنستانتینوپل"، نام "استانبول" (Istanbul) را بهکار برند. این نام برگرفته از عبارت یونانی "εἰς τὴν Πόλιν" (ایس تین پولین) به معنی «به سوی شهر» بود؛ عبارتی که مردم یونانیزبان در دوران بیزانس هنگام اشاره به این شهر پرشکوه از آن استفاده میکردند؛ چون قسطنطنیه در دوران بیزانس مرکز اصلی تمدن و سیاست بود و وقتی مردم میگفتند «به شهر میرویم»، منظورشان همان قسطنطنیه بود.
پس «استانبول» دقیقاً به معنای «شهر اسلام» نیست (بر خلاف «اسلامبول») و در واقع معنای خاصی مانند «شهر فلان» ندارد؛ بلکه شکل تحولیافتۀ عبارت یونانیِ «بهسوی شهر» است که با گذر زمان در زبان ترکی جا افتاده.
بنابراین، «استانبول» در اصل تلفظ تغییریافتۀ یک عبارت یونانی است که در طی سدهها با فرهنگ اسلامی، عثمانی و در نهایت ملیگرایی ترکی درآمیخت و به نام رسمی و جهانی این شهر بدل شد.
لینک کوتاه: کپی لینک
«یاد مرگ» در فلسفه و هنر چگونه بازتاب یافته است؟ کدام کشور صدرنشین مصرف شکلات در جهان است؟ خودرو لوکس برای قطریها؛ مدل خاورمیانه بنتلی کانتیننتال رونمایی شد(+عکس) فریبا نادری: شوهرم منو نمی گرفت/ مجبور شدم تغییر تاکتیک بدم چند نمونه از شکستهای تاریخی دلتافورس امام جمعه سر زده وارد شد: شیخ می خندد ولی بعداً تلافی می کند! (+فیلم) 5 سلبریتی آمریکایی که در مورد سن خود دروغ گفتند/ ۲ نفر در پاسگاه پلیس لو رفتند شهر «ارکواز» ایلام: ادامه اعتراضات و درگیری / تشییع 2 جان باخته / آتشزدن چند بانک / صدای شلیک گلوله آیا می توان خیانت همسر را بخشید؟ آموزش زبان انگلیسی به سبک عصر ایران / درس ششم سخنگوی ارتش پاکستان: ۲۵۰۰ تروریست از سوریه به افغانستان منتقل شدهاند 10 نکته درباره ملکشاهی از «وضعتان چونه؟» تا سلحشوری در جنگ وزیر کشاورزی: با حذف ارز ترجیحی، یارانه به دست همه مردم میرسد رونمایی آمازون از قابلیتهای جدید قفلهای هوشمند Ring در نمایشگاه CES 2026 ادعای رسانه اسرائیلی: ترامپ طرح ویتکاف برای مذاکره با ایران را کنار گذاشت/ عربستان و عمان واسطههای این طرح بودند