عصر ایران - احتمالاً تا کنون از زبان پزشک کلمه "التهاب" را شنیده اید یا با واژه داروهای ضدالتهابی آشنا هستید. سوال بسیار مهمی که باید پاسخش را بدانید این است که اصلاً این التهاب چیست که ممکن است جان ما را به خطر بیندازد؟
پاسخ ساده و البته علمی این است: التهاب پاسخ طبیعی سیستم ایمنی بدن است که وقتی با آسیب، عفونت یا تهدید خارجی برخورد میکند، فعال میشود. مثلاً اگر میکروبی وارد بدن شود، یا جایی از بدن زخم شود، گلبولهای سفید و مواد شیمیایی دفاعی بدن به محل می روند و آنجا را پاکسازی و ترمیم می کنند. به این التهاب، "التهاب حاد" می گوییم.
پس، اصل التهاب خوب است چون مثل «آتش دفاعی بدن» است که اگر نباشد در برابر عوامل بیرونی، خلع سلاحیم. اما مشکل اینجاست که گاهی وقت ها، نیروهای دفاعی بدن، فعال می شود ولی بعد از اتمام ماموریت، همچنان فعال می مانند. به این حالت التهاب مزمن می گویند که خطرناک است چون این نیروها، این بار به خود بدن آسیب می رسانند.
التهاب مزمن ممکن است حتی با نبود عامل آسیبزا برای ماهها یا سالها ادامه یابد و به قلب، مغز، مفاصل، پروستات و سایر اندام ها آسیب برساند؛ درست مانند زمانی که فراموش می کنید شعله گاز زیر غذا را خاموش کنید و حرارت، آرام آرام و به تدریج همه غذا را می سوزاند و از بین می برد.
التهاب مزمن، دشمن خاموش بدن است. برخلاف التهاب حاد، ممکن است هیچ نشانهٔ ظاهری نداشته باشد و به آرامی ارگانها و بافتها را تخریب کند. بنابر این بد نیست وضعیت خودتان را بررسی کنید تا ببینید آیا علائم التهاب مزمن را دارید یا نه.
مهم ترین علائم التهاب مزمن عبارتند از:
چون بدن در حالت دفاع طولانی مدت قرار می گیرد، انرژی زیادی مصرف میکند ، احساس خستگی مداوم میکنید و هر چه ویتامین و قرص های تقویتی می خورید یا استراحت می کنید ، فایده ای ندارد.
التهاب طولانی میتواند سلولها و اعصاب را تحریک کند، حتی بدون آسیب واضح. اگر دردهایی دارید که واقعاً منشأ آن برایتان معلوم نیست، شاید یکی از علل، التهاب مزمن باشد.
التهاب مزمن ممکن است روی روده، کبد و دیگر ارگانها اثر بگذارد و باعث ناراحتی و مشکلات گوارشی شود.
التهاب مزمن میتواند متابولیسم را تغییر دهد و باعث افزایش یا کاهش وزن غیرقابل توضیح شود.
البته آنچه نوشتیم، به معنای این نیست که اگر این علائم را دارید، حتماً دچار التهاب هستید؛ هر کدام از مشکلات فوق، می توانند دلایل متعدد داشته باشند و التهاب یکی از آنهاست که باید توسط پزشک متخصص بررسی شود
اگر التهاب از حالت حل مشکل یا همان التهاب حاد خارج شود و تبدیل به التهاب مزمن سیستمیک شود، میتواند در شکل گیری یا گشترش بسیاری از بیماریهای بزرگ نقش داشته باشد:
بیماریهای قلبیعروقی: التهاب در دیواره رگها میتواند باعث تجمع پلاک و حمله قلبی شود.
دیابت نوع ۲ : التهاب میتواند مقاومت به انسولین را تشدید کند.
سرطان: التهاب مزمن برخی مسیرهای رشد سلولی را تحریک میکند.
آلزایمر: التهاب مزمن در مغز با پیری و بیماریهای عصبی مرتبط است.
آرتریت و بیماریهای مفصلی: التهاب طولانی مفاصل را تخریب میکند.
بیماریهای التهابی روده و خودایمنی: دستگاه ایمنی بدن به اشتباه به بافت خودی حمله میکند.
تحقیقات پزشکی نشان دادهاند که آنچه میخوریم میتواند سطح التهاب بدن را افزایش یا کاهش دهد، یعنی غذاها میتوانند یا “جریان آتش دفاعی بدن” را کم کنند یا روشنتر کنند.
اینها غذاهایی هستند که براساس شواهد علمی نشان دادهاند میتوانند التهاب مزمن را کاهش دهند یا سرعت بروز آن را کم کنند؛ البته در نظر داشته باشید که اگر پزشک تان دارویی برای شما تجویز کرده، این غذاها، نمی توانند جایگزین دارو شوند ولی می توانید با مشورت پزشک در کنار دارو مصرف شان کنید. ضمن این که در حالت سلامت نیز بهتر است این خوراکی ها در سبد غذایی شما قرار بگیرند:
حاوی کورکومین با اثرات ضدالتهابی و آنتیاکسیدان قدرتمند.
مطالعات نشان دادهاند کورکومین مسیرهای التهابی را مهار میکند و میتواند سطح نشانگرهای التهابی (مثل CRP) را کاهش دهد.
این ماهی ها ، سرشار از امگا‑۳ که به شدت التهاب را پایین میآورند. امگا‑۳ به کاهش تولید پروستاگلاندینهای التهابی کمک میکند. سعی کنید هر هفته دو بار ماهی بخورید و اگر نمی توانید با مشورت پزشک، قرص امگا - 3 دارای EPA/DHA مصرف کنید.
حاوی کاتچینها و EGCG با قدرت ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی بالا هستند. مصرف منظم چای سبز با کاهش نشانگرهای التهابی مرتبط است.
ذکر این نکته هم می تواند مفید باشد که ماچا، نوعی از چای سبز است که در شرایط خاص پرورش می یابد و برگ های آن، پودر می شوند و با آب گرم سرو می شود. اثرات مفیدش از خود چای سبز که برگش دم می شود، بیشتر است. پیشنهاد می کنیم حتما بنوشید و اگر طعم تلخش را دوست ندارید، با آب لیمو تعدیلش کنید. فوایدش بر تلخی اش می چربد.
ترکیبات زیستی در زنجبیل اثرات ضدالتهابی مشابه داروها در کاهش التهاب نشان دادهاند.میتوان آن را به غذا، دمنوش یا سوپ اضافه کرد. اگر زنجبیل تازه باشد بهتر است و اگر زنجبیل تازه در دسترس تان نبود، از پودرش استفاده کنید.
منبع امگا‑۳ گیاهی و ویتامین E با اثرات ضدالتهابی هستند؛ مصرف منظم آجیل با کاهش التهاب سیستمیک مرتبط است.
غنی از آنتوسیانینها و پلیفنولها هستند که رادیکالهای آزاد و التهاب را کاهش میدهند.
برای کنترل التهاب، باید از غذاهایی که باعث بزرگتر شدن «آتش التهابی» بدن میشوند هم پرهیز کرد:
* قند و نوشیدنیهای شیرین
* غذاهای سرخکرده و فرآوریشده
* گوشتهای فرآوریشده (سوسیس، کالباس و…)
* کربوهیدراتهای تصفیهشده
* چربیهای ترانس
این غذاها با افزایش نشانگرهای التهابی در خون و افزایش خطر بیماریهای مزمن مرتبط هستند.
علائمی که بالاتر نوشتیم، می توانند به ما کمک کنند که به وجود مشکلاتی چون التهاب در بدن مان مشکوک شویم ولی تشخیص دقیق با پزشک است. پیشنهاد می کنیم این بار که خواستید برای چکاپ به آزمابشگاه تشخیص طبی بروید، بخواهید "فاکتورهای التهابی" را نیز بررسی کنند، نتیجه را حتما به اطلاع پزشک برسانید.
راستی! آخرین باری که چکاپ کامل پزشکی رفتید و عوامل حیاتی مانند قند، کلسترول، تیروئید، فاکتورهای التهابی و سرطانی و ... را بررسی کردید کی بود؟
توصیه جدی می کنیم هر سال، دستکم یک بار آزمایش بدهید. شاید کمی هزینه بر باشد ولی می تواند به تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماری ها و مخصوصاً بیماری های بدون علامت کمک کند، هم جان تان را نجات دهد و هم از هرینه های نجومی بعدی جلوگیری کند.