کنکوردسکی؛ رویای بزرگ شوروی که در آسمان دوام نیاورد (+تصاویر)

عصر ایران- توپولف 144، هواپیمای مسافربری فراصوت ساخت اتحاد جماهیر شوروی، به عنوان نخستین هواپیمای مسافربری جهان شناخته می شود که توانست پیش از رقیب غربی خود یعنی کنکورد به پرواز درآید. این هواپیما در دسامبر 1968 نخستین پرواز خود را انجام داد و چند ماه زودتر از کنکورد وارد آسمان شد تا یکی از خاص ترین پرندگان آهنی جهان متولد شود.

پروژه ساخت توپولف 144 در اوج رقابت های جنگ سرد و با هدف نمایش توانایی های فناورانه شوروی آغاز شد. این هواپیما برای پرواز با بیش از دو برابر سرعت صوت طراحی شده بود و می توانست مسیرهای طولانی را در زمان بسیار کوتاه تری نسبت به هواپیماهای معمولی طی کند.

با وجود موفقیت اولیه، توپولف 144 از مشکلات فنی متعددی رنج می برد. صدای بسیار زیاد داخل کابین، مصرف بالای سوخت، پیچیدگی های فنی و چند سانحه مهم باعث شدند اعتماد به این هواپیما کاهش یابد. مهم ترین سانحه آن در سال 1973 و در جریان نمایش هوایی پاریس رخ داد؛ جایی که هواپیما در برابر دیدگان هزاران تماشاگر سقوط کرد.

در نهایت تنها 16 فروند از این هواپیما ساخته شد و پروازهای تجاری آن نیز عمر کوتاهی داشت. پس از دومین سانحه بزرگ، برنامه پروازهای مسافربری آن به طور کامل متوقف شد و توپولف 144 از خدمت کنار رفت.

دومین سانحه مهم توپولف 144 در سال 1978 و طی یک پرواز آزمایشی پیش از تحویل رخ داد. هواپیما پس از بروز نقص فنی و آتش سوزی ناچار به فرود اضطراری شد اما سقوط کرد. این حادثه تلفات جانی به همراه داشت.

با وجود این شکست تجاری، توپولف 144 جایگاه ویژه ای در تاریخ هوانوردی دارد. این هواپیما بعدها برای آموزش خلبانان برنامه فضایی بوران و همچنین برخی تحقیقات مشترک میان روسیه و ناسا مورد استفاده قرار گرفت.

خواندنی درباره توپولف 144

توپولف 144 حدود 3 ماه زودتر از کنکورد نخستین پرواز خود را انجام داد.

در کشورهای غربی به دلیل شباهت ظاهری به کنکورد، لقب «کنکوردسکی» را به آن داده بودند.

سرعت این هواپیما به حدود 2300 کیلومتر بر ساعت می رسید؛ یعنی بیش از 2 برابر سرعت صوت.

صدای داخل کابین آن به قدری زیاد بود که برخی مسافران برای صحبت با یکدیگر از قلم و کاغذ استفاده می کردند.

تنها 55 پرواز مسافربری با این هواپیما انجام شد.

دماغه هواپیما هنگام فرود به سمت پایین خم می شد تا دید خلبان بهتر شود.

پس از پایان فعالیت تجاری، برخی نمونه های باقی مانده به موزه ها منتقل شدند و تعدادی نیز در آشیانه ها نگهداری شدند.

توپولف 144 تنها یکی از دو هواپیمای مسافربری فراصوت جهان بود که به صورت عملیاتی وارد خدمت شد؛ هواپیمای دیگر کنکورد بود.

توپولف 144 نخستین هواپیمای مسافربری جهان بود که توانست از سرعت صوت عبور کند.

ارتفاع پرواز این هواپیما به حدود 20000 متر می رسید؛ ارتفاعی که از بیشتر هواپیماهای مسافربری امروزی نیز بالاتر است.

وزن خالی توپولف 144 حدود 100 تن بود و از کنکورد سنگین تر به شمار می رفت.

این هواپیما از 4 موتور بسیار قدرتمند استفاده می کرد که هر کدام نیروی رانش قابل توجهی تولید می کردند.

برخی کارشناسان معتقدند عجله سیاسی برای شکست دادن کنکورد در رقابت تبلیغاتی جنگ سرد، باعث شد توپولف 144 پیش از تکمیل کامل آزمایش ها وارد خدمت شود.

در نخستین سال های توسعه، بسیاری از شهروندان شوروی توپولف 144 را نماد برتری فناوری کشور خود می دانستند.

در سرعت های فراصوت، بدنه هواپیما به دلیل اصطکاک شدید با هوا به شکل محسوسی گرم می شد.

شیشه های کابین این هواپیما کوچک تر از هواپیماهای مسافربری معمولی طراحی شده بودند تا در برابر فشار و گرمای پروازهای پرسرعت مقاومت بیشتری داشته باشند.

توپولف 144 به بالچه های متحرک کوچکی در جلوی بدنه مجهز بود که هنگام برخاستن و فرود باز می شدند و پایداری هواپیما را افزایش می دادند.

با وجود عمر کوتاه عملیاتی، داده های به دست آمده از آزمایش های توپولف 144 بعدها در پژوهش های مرتبط با هواپیماهای پرسرعت مورد استفاده قرار گرفت.

برخی از خلبانان این هواپیما، آن را یکی از پیچیده ترین هواپیماهای مسافربری زمان خود توصیف کرده اند.

در روزهای صاف، مسافران این هواپیما می توانستند انحنای زمین را بهتر از پروازهای عادی مشاهده کنند؛ زیرا در ارتفاع بسیار بیشتری پرواز می کرد.

یکی از نمونه های توپولف 144 در دهه 1990 با همکاری ناسا به یک آزمایشگاه پرنده برای تحقیقات هوافضایی تبدیل شد.

تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی

امام جمعه موقت مشهد: مذاکرات زیر نظر مستقیم رهبر معظم انقلاب انجام می شود

بیشتر بخوانید:

کنکورد و یک رکورد طلایی غیر قابل تسخیر! (+عکس)

عملیات غیرممکن: چگونه یک غول جنگ سرد، به سقف موزه زینسهایم رسید! (+تصاویر)

تماشاخانه

یکی از زیباترین جام‌های طلای جهان را چگونه نتوانستند از ایران بدزدند؟ کاری که دو قهرمان کردند، با ۲۸۰۰ سال فاصله

مخوف‌ترین قاتلان سریالی/ یک میلیون قتل در یک سال

فیلم های دیگر