تاریخ:
خلاصه بازی مکزیک - آفریقایجنوبی 
درس پنجاه و یک
دروغ تکراری آموزش رایگان؛ پول را میگیرند، انکارش هم میکنند
خانواده می داند مدرسه هزينه دارد. می فهمد آب و برق و خدمات و تعمير و تجهيزات مجانی نيست. اما نمی پذيرد که هم از او پول خواسته شود و هم همزمان به او گفته شود که چنين چيزی اساسا وجود ندارد. اين ديگر فقط فشار مالی نيست؛ توهين به فهم مردم است.
عصر ایران؛ علی محبوبی - باز هم فصل ثبت نام مدارس رسيد و باز هم همان سناريوی آشنا روی صحنه رفت: وزير می گويد گرفتن پول در مدارس دولتی ممنوع است، معاونان و مديران کل هم پشت سر او از برخورد با متخلفان می گويند، رسانه ها چند روزی تيتر می زنند و بعد همه چيز تحويل خانواده ها داده می شود؛ خانواده هايی که سال هاست آخر اين نمايش را از حفظ شده اند.
مسئله اين نيست که چند مدرسه قانون را زير پا گذاشته اند. مسئله اين است که اين تناقض، ديگر از حالت استثنا خارج شده و به يک عادت فرسوده تبديل شده است. آن بالا حرف از ممنوعيت است، اين پايين مطالبه پول. آن بالا وعده برخورد است، اين پايين تکرار همان رويه آن هم با خیال راحت!
خلاصۀ ماجرا برای اوليا ساده است: اسمش هر چه باشد، آخرش بايد پول بدهيد.
اينجاست که آن ضرب المثل قديمی بيش از هر تحليل رسمی، وضعيت را توضيح می دهد: "به خرگوش می گويند فرار کن و به تازی می گويند بگيرش". نکند کل اين ماجرا هم همين است؟ نکند دعوا فقط برای تريبون است و پيام واقعی جای ديگری منتقل می شود؟
پيامی از اين جنس که "پول را بگيريد، فقط اسمش را شهريه نگذاريد"؛ "اجبارش کنيد، فقط اسمش را داوطلبانه بگذاريد"؛ "فشار بياوريد، فقط مودبانه".
اگر اين تصويری که نگارنده ارائه کرد بی انصافی است، راه رد کردنش خيلی ساده است. آقای وزير، فهرست مديران متخلف سال گذشته را منتشر کنيد. همان ها که همياری اجباری گرفتند، تخلفشان محرز شد و قرار بود با آنها برخورد شود. چند نفر بودند؟ کجا بودند؟ چه برخوردی با آنها شد؟ تذکر گرفتند يا عزل شدند؟ جابه جا شدند يا فقط پرونده شان لای پوشه ها خاک خورد؟ وقتی برخوردها محرمانه، مبهم و بی اثر به نظر باشد، افکار عمومی حق دارد فکر کند آنچه علنی است فقط مصاحبه است، نه نظارت.
مردم بيش از آنکه از کمبود بودجه عصبانی باشند، از اين دوگانگی خشمگين اند. خانواده می داند مدرسه هزينه دارد. می فهمد آب و برق و خدمات و تعمير و تجهيزات مجانی نيست. اما نمی پذيرد که هم از او پول خواسته شود و هم همزمان به او گفته شود که چنين چيزی اساسا وجود ندارد. اين ديگر فقط فشار مالی نيست؛ توهين به فهم مردم است.
مدرسه دولتی قرار است محل اجرای يک حق عمومی باشد، نه محل تبديل حق به خواهش. اما در عمل، بسياری از خانواده ها هنگام ثبت نام، به جای آنکه با يک فرآيند روشن و قانونی روبه رو شوند، وارد فضايی می شوند که همه چيز در آن آشنا و فرساينده است: فرم ها، جلسه ها، نگاه های سنگین معنادار، جمله های مودبانه اما تهديدآميز، و همان عبارت تکراری که سال هاست اعصاب مردم را فرسوده کرده است: کمک داوطلبانه است "اما"... ؛ همين اما، تمام ماجراست.
داوطلبانه ای که پشتش اضطراب باشد، داوطلبانه نيست. داوطلبانه ای که نپرداختنش هزينه داشته باشد، داوطلبانه نيست. داوطلبانه ای که با احساس ترس، شرمندگی يا نگرانی همراه شود، فقط اسم محترمانه "اجبار" است.
بعضی مدارس در همين نقطه، مهارت عجيبی پيدا کرده اند. پول را مستقيم مطالبه نمی کنند؛ فضا را طوری می چينند که خانواده خودش معنای ماجرا را بفهمد.
در جلسه اوليا و مربيان از تعهد به مدرسه حرف می زنند، از آينده بچه ها می گويند، از کيفيت آموزش می گويند و بعد با چند جمله حساب شده، اولیای نجیب دانش آموزان را دقيقا در همان نقطه ای قرار می دهند که ميان توان مالی و عذاب وجدان گير کند. اين اسمش مشارکت نيست. اين اسمش "مديريت فشار" است.
اوليا سال هاست اين بازی را ياد گرفته اند. می دانند همياری اجباری، فقط اسم های مختلفی دارد. يک سال در قالب کمک به مدرسه، يک سال در قالب مشارکت، يک سال در قالب خدمات، و يک سال در قالب تصميم انجمن. صورت مسئله عوض نمی شود؛ فقط بسته بندی آن نو می شود. وقتی مردم از نتيجه مطمئن اند، ديگر وعده های تکراری اعتماد توليد نمی کند؛ فقط فرسايش توليد می کند.
البته اين وسط نبايد صورت مسئله را ساده کرد. بله، بسياری از مدارس کمبود بودجه دارند. بله، سرانه ها ناکافی است. بله، اداره مدرسه با بخشنامه مجانی نمی شود. اما اگر دولت در تامين هزينه های واقعی مدرسه ناتوان است، صادقانه بگويد. صداقت، کم هزينه تر از اين نمايش تکراری و ملال آور است.
نمی شود از يک طرف از آموزش رايگان حرف زد و از طرف ديگر چشم بر سازوکاری بست که در آن خانواده ها، مستقيم يا غيرمستقيم، هزينه همان ناتوانی را می پردازند.
اين فقط قصه مدارس دولتی نيست. در برخی مدارس غيرانتفاعی هم شکل ديگری از همين فشار در جريان است. اين تصور که هر خانواده ای که به غيرانتفاعی می رود حتما آسوده و بی دغدغه و ثروتمند است، با واقعيت زندگی امروز نمی خواند. بسياری از خانواده ها با فشار، قرض، حذف ساير نيازها و اميد به آينده بهتر فرزندشان، به اين مدارس پناه می برند.
اما در برخی از همين مدارس، شهريه مصوب فقط نقطه شروع است. بعد از آن، فهرست بلندبالايی باز می شود: برنامه های ويژه، دوره های مکمل، فعاليت های خاص، اردوها، بسته های آموزشی و خدماتی که گاهی بيش از آنکه ضروری باشند، درآمدزا هستند چرا که مبلغ دریافتی خیلی بیشتر از هزینه آن برنامه هاست.
نقد بايد دو لبه باشد. هم وزارتخانه ای که هر سال با چند مصاحبه تلاش می کند صورت مسئله را مديريت رسانه ای کند، و هم مديرانی که در کف مدرسه، از هر ابهام و هر خلاء برای فشار آوردن به خانواده ها استفاده می کنند. نه وزارتخانه می تواند خودش را با چند جمله تبرئه کند، نه مدير مدرسه می تواند پشت کمبود بودجه پنهان شود. کمبود بودجه، مجوز بی قانونی نيست. مديريت مدرسه هم مجوز بازی با اضطراب والدين نيست.
حرف آخر خيلی پيچيده نيست: يا اين ممنوعيت را واقعا اجرا کنيد و نتيجه برخورد با متخلفان را شفاف روی ميز بگذاريد، يا با مردم صادق باشيد و هر سال همان نسخه تکراری را تجويز نکنيد. جامعه شايد با کمبودها کنار بيايد، اما با رياکاری سخت تر کنار می آيد.
اوليا بيش از هر چيز از اين خسته اند که برای گرفتن يک حق بديهی، هر سال هزينه يک دروغ تکراری را بپردازند. آنها مصاحبه نمی خواهند؛ احترام معمولی می خواهند، و نمی خواهند موقع ثبت نام فرزندشان تحقير شوند. نمی خواهند ميان آبرو و جيب، يکی را انتخاب کنند. نمی خواهند هر سال قربانی شکاف ميان تريبون و واقعيت شوند.
بیش از این اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی را به باد ندهید.
توجه: عکس ها آرشیوی اند.
لینک کوتاه: کپی لینک
دختر «خانِ فرمانیه» با لباس عروس؛ 97 سال قبل (عکس) تفاوت موشکهای سوخت جامد و مایع چیست؟ مکزیک ۲-۰ آفریقا جنوبی/ اینجا در مکزیک حال همه خوب است اولین دیدار امنیتی ایران - امارات بعد از جنگ احتمال توافق ايران و آمریکا / ترامپ: شنبه یا یکشنبه، توافق در اروپا امضا می شود / الحدث: قطری ها موافقت ایران را به آمریکا منتقل کردند/ تماس تلفنی امیر قطر و ترامپ / جزئیات توافق: کاهش تحریم ، لغو محاصره و بازگشایی تنگه هرمز بقایی: تفاهم نهایی نشده است رایزنی امیر قطر با ترامپ درباره ایران و کاهش تنش در منطقه فارس: ایران هنوز هیچ متنی را برای توافق تایید نکرده اردوغان: نتانیاهو در مسیر هیتلر حرکت میکند ادعای ترامپ: ما به یک توافق عالی با ایران درباره جنگ رسیدهایم غریب آبادی: بیانیه اخیر برخی کشورها مجموعهای از اتهامات سیاسی، بیسند و کاملاً مردود است آمریکا شرکت نفت دولتی کوبا را تحریم کرد ادعای الحدث: عراقچی به پاکستان میرود زاکانی: آیین تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب در دهه دوم محرم برگزار میشود جام جهانی ۲۰۲۶؛ آخرین رقص مسی و رونالدو