عصر ایران؛ باشو بیدرانی - جام جهانی ۲۰۲۶ تا اینجای کار، یکی از جذابترین دورههای تاریخ این مسابقات بوده است. بسیاری از دیدارها پرگل، پرحادثه و سرشار از موقعیتهای گل بودهاند و برخلاف برخی دورههای گذشته، کمتر شاهد بازیهای بسته و محافظهکارانه بودهایم. این جذابیت، تصادفی نیست، بلکه حاصل مجموعهای از تغییرات فنی، تاکتیکی و حتی مدیریتی در فوتبال امروز است.
شاید مهمترین دلیل، تغییر نگرش تیمها باشد. فوتبال در سالهای اخیر، بهویژه پس از دورهای که تاکتیکهای دفاعی و کنترل بازی بر آن غلبه داشت، بار دیگر به سمت فوتبال تهاجمیتر حرکت کرده است. بسیاری از مربیان ترجیح میدهند با پرس شدید، انتقال سریع توپ و حملات مستقیم، حریف را تحت فشار قرار دهند. نتیجه این رویکرد، افزایش موقعیتهای گل در هر دو سوی میدان است. وقتی تیمی با نفرات بیشتری حمله میکند، طبیعی است که در صورت از دست دادن توپ، فضای بیشتری نیز در اختیار حریف قرار بگیرد. همین مسئله باعث شده مسابقات رفتوبرگشت بیشتری پیدا کنند و تماشاگر کمتر احساس کند که بازی در میانه میدان متوقف شده است.
در کنار این تحول تاکتیکی، کیفیت نسل فعلی مهاجمان نیز نقش مهمی در جذابیت مسابقات داشته است. امروز بسیاری از مهاجمان بزرگ جهان، در اوج بلوغ فنی و جسمانی قرار دارند و کوچکترین اشتباه مدافعان را به گل تبدیل میکنند. از سوی دیگر، فشار مداوم بر خطوط دفاعی باعث شده اشتباهات مدافعان و حتی دروازهبانان نیز افزایش یابد و این اشتباهات مستقیماً به خلق موقعیتهای گل منجر شود.

عامل دیگری که نباید از آن غافل شد، تغییر رویکرد داوری است. در این دوره تلاش شده تا حد امکان جریان طبیعی بازی حفظ شود و از توقفهای غیرضروری جلوگیری شود. همین موضوع باعث شده ریتم مسابقات بالاتر برود و فوتبال روانتر و تماشاییتر شود. تماشاگر نیز وقتی بازی مدام قطع نمیشود، ارتباط عاطفی بیشتری با جریان مسابقه برقرار میکند.
از سوی دیگر، فوتبال امروز بیش از گذشته به بازی عمودی و انتقال سریع از دفاع به حمله گرایش پیدا کرده است. تیمها کمتر به پاسهای عرضی و حفظ طولانیمدت توپ بسنده میکنند و بیشتر به دنبال رسیدن هرچه سریعتر به محوطه جریمه حریف هستند. این تغییر، سرعت مسابقات را افزایش داده و پیشبینی نتیجه بازیها را دشوارتر کرده است؛ اتفاقی که همواره به جذابیت فوتبال میافزاید.
در نهایت، شاید بتوان گفت فوتبال مدرن پس از سالها تأکید بر کنترل، احتیاط و نظم تاکتیکی، دوباره بخشی از روح ماجراجویانه خود را بازیافته است. هنوز هم تاکتیک اهمیت فراوانی دارد، اما به نظر میرسد مربیان بیش از گذشته حاضرند برای رسیدن به پیروزی، ریسک کنند. همین ریسکپذیری است که به مسابقات این دوره جام جهانی هیجان بیشتری بخشیده و بار دیگر این احساس را زنده کرده است که فوتبال، پیش از آنکه یک معادله تاکتیکی باشد، یک نمایش زنده و غیرقابل پیشبینی است.
عامل مهم دیگری که نباید از آن غافل شد، کاهش فاصله فنی میان قدرتهای سنتی فوتبال و تیمهای متوسط یا حتی کوچکتر است. تا چند دهه پیش، تفاوت سطح میان تیمهایی مانند برزیل، آلمان، ایتالیا یا آرژانتین با بسیاری از رقبایشان بسیار زیاد بود و نتایج پرگل و یکطرفه چندان دور از انتظار نبود. اما امروز فوتبال بیش از هر زمان دیگری جهانی شده است. بازیکنان کشورهای مختلف در بهترین لیگهای دنیا بازی میکنند، مربیان و دانش فنی به سرعت میان کشورها جابهجا میشود و امکانات علمی، پزشکی و تمرینی دیگر در انحصار چند قدرت بزرگ فوتبال نیست.

نتیجه این تحول آن است که بسیاری از تیمهایی که روزگاری تنها برای دفاع کردن به میدان میآمدند، امروز با اعتماد به نفس بیشتری بازی میکنند و حتی برابر مدعیان نیز به دنبال پیروزی هستند. این نزدیکی سطح فنی، پیشبینی مسابقات را دشوارتر کرده و هیجان رقابتها را افزایش داده است. دیگر کمتر مسابقهای را میتوان از پیش برندهاش را با اطمینان حدس زد و همین «غیرقابل پیشبینی بودن»، یکی از مهمترین رازهای جذابیت فوتبال است.
شاید بتوان گفت فوتبال، برخلاف بسیاری از رشتههای ورزشی، هرچه متوازنتر میشود، تماشاییتر نیز میشود. وقتی فاصله میان تیمها کاهش مییابد، شگفتیها بیشتر میشوند، امید در دل تیمهای کوچکتر زنده میماند و تماشاگر تا آخرین دقیقه نمیداند سرنوشت مسابقه چگونه رقم خواهد خورد. شاید بزرگترین دستاورد جهانیشدن فوتبال نیز همین باشد؛ اینکه جام جهانی بیش از گذشته به صحنه رقابت واقعی همه ملتها تبدیل شده است، نه صرفاً میدان قدرتنمایی چند کشور همیشگی.