تاریخ:
رضا صادقی قطعهای به نام گل میناب را برای کودکان پرپرشده میناب خواند 
درس بیست و سوم
چرا گربهها مردمک عمودی دارند؟ رازهای مهندسی نور در چشمان شکارچیان شب
راز چشمان مرموز گربهها چیست؟ کشف کنید که چگونه مردمکهای عمودی به گربهسانان کمک میکنند تا با دقت میلیمتری فاصله تا شکار را در تاریکی شب تخمین بزنند.
عصر ایران - تا به حال از نزدیک به چشمان یک گربه در نور روز نگاه کردهاید؟ حتماً خط عمودی و باریک مردمک آنها توجه شما را جلب کرده است. این شکل غیرعادی و مرموز، تصادفی نیست. بر اساس تحقیقات منتشر شده در نشریه معتبر «Science Advances»، این فرم خاص چشم، یکی از پیشرفتهترین ابزارهای بقا برای شکارچیان کمینگر است.
راز مردمکهای عمودی: دقت در تخمین فاصله
پژوهشگران با مطالعه روی بیش از ۲۱۴ گونه جاندار، به این نتیجه رسیدهاند که مردمکهای عمودی (Slit Pupils) در حیواناتی دیده میشود که دو ویژگی اصلی دارند:
-
کمینگر هستند: منتظر میمانند تا شکار به آنها نزدیک شود.
-
شبفعال هستند: در نور کم یا تاریکی مطلق شکار میکنند.
چگونه گربه فاصله را محاسبه میکند؟
برای یک شکار موفق، گربه باید دقیقاً بداند چه زمانی بپرد. برای این کار، مغز گربه از دو روش همزمان استفاده میکند:
-
روش اول: اختلاف منظر (Stereopsis) در این روش، مغز تصویر دریافتی از هر دو چشم را با هم مقایسه میکند. مردمک عمودی به گربه اجازه میدهد تا جابهجایی تصاویر را با دقت بسیار بالایی بسنجد و عمق صحنه را درک کند.
-
روش دوم: تاری عمق میدان (Blur) برای تخمین فواصل افقی، گربه از تاری اشیاء پشت و جلوی شکار استفاده میکند. مردمکهای عمودی به گربه اجازه میدهند تا بدون از دست دادن وضوح شکار، عمق محیط را بسنجد.
مقایسه اشکال مختلف مردمک در طبیعت
شکل مردمک هر حیوان، داستانی درباره نحوه زندگی و جایگاه او در زنجیره غذایی میگوید:
| شکل مردمک | نوع حیوان | هدف اصلی |
| عمودی (خطی) | گربه، مار، روباه | تخمین دقیق فاصله برای پرش و شکار در شب |
| افقی (مستطیلی) | گوسفند، بز، اسب | دید پانوراما (وسیع) برای شناسایی شکارچی از دور |
| گرد (مدور) | انسان، شیر، ببر | دید متمرکز برای شکارچیان روزفعال و بزرگجثه |
چرا شیرها مردمک گرد دارند اما گربهها نه؟
یک سوال هوشمندانه این است: اگر مردمک عمودی برای شکار عالی است، چرا شیر و ببر که آنها هم گربهسان هستند، مردمک گرد دارند؟ پژوهشهای دکتر مارتین بنکز نشان میدهد که «قد» نقش تعیینکنندهای دارد. شکارچیانی که قد کوتاهی دارند (مثل گربه خانگی)، برای دیدن زمین و تخمین فاصله پرش به مردمک عمودی نیاز دارند. اما شکارچیان بلندقد (مثل شیر) به دلیل ارتفاع چشمانشان از زمین، با مردمک گرد هم میتوانند دید کافی داشته باشند.
دانستنیهای شگفتانگیز درباره چشم گربه
-
تغییر اندازه چشمگیر: مردمک گربه میتواند تا ۱۳۵ برابر تغییر اندازه دهد (در انسان این تغییر تنها ۱۵ برابر است). این ویژگی به آنها اجازه میدهد هم در نور شدید خورشید و هم در تاریکی مطلق به خوبی ببینند.
-
آینه پشت چشم: گربهها لایهای به نام Tapetum Lucidum پشت شبکیه دارند که نور را بازتاب میدهد و باعث درخشش چشمانشان در شب میشود.
-
کوررنگی نسبی: گربهها دنیا را رنگارنگ نمیبینند؛ دید آنها بیشتر متمایل به طیفهای آبی و زرد است و رنگ قرمز را به سختی تشخیص میدهند.
نتیجهگیری
چشمان گربه، جادوی اساطیری نیست، بلکه یک شاهکار مهندسی بیولوژیک است. مردمکهای عمودی به این حیوانات اجازه میدهند تا در کسری از ثانیه، ریاضیات پیچیده فیزیک نور را حل کرده و با دقتی مرگبار روی شکار خود فرود بیایند.
لینک کوتاه: کپی لینک
سیدبندی جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷؛ ایران در کنار قدرتهای قاره نامگذاری میادین سراسر کشور به نام شهدای دانشآموز میناب برآورد ۵۸ میلیارد دلاری برای بازسازی تأسیسات انرژی در خلیج فارس نماینده حزبالله: تلاشهای ایران ممکن است بهزودی به آتشبس در لبنان منجر شود مرگ تلخ کودک ۴ ساله در نیشابور بر اثر غرقشدگی بلومبرگ: ۴ میلیون بشکه نفت ایران به هند رسید ۴ فینال سرنوشتساز مجیدی برای تکرار معجزه بقا در لیگ امارات فروش سهام یکی از چهار غول فوتبال عربستان طی ۴۸ ساعت آینده اهدای محموله ۵۸ تنی دارو از سوی چین به مردم ایران وام ۳ میلیارد دلاری عربستان به پاکستان کشف ۱۳ تن آرد قاچاق در رشت؛ نانوایی متخلف پلمب شد پاپ بعد از توهین ترامپ: جهان تشنه شنیدن پیام صلح است/ بازدید تاریخی رهبر کاتولیک از مسجد پیام عارف به پاپ ؛ بیایید با گفتگویی فراتر از سیاست، جهان را به قرارگاه امنِ آرامش و اخلاق تبدیل کنیم سفر نخست وزیر پاکستان به عربستان سعودی بحران در تمرینات پرسپولیس؛ کریم باقری یکه و تنها در غیاب کادر خارجی
نظرسنجی
فرجام آتش بس 14 روزه؟