سیاست جدید آمریکا و ماه های نفسگیر دیپلماسی دولت جدید روحانی

عصر ایران - در حالی که دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا و سران و رهبران برخی کشورهای عربی منطقه از جمله عربستان سعودی و نیز مقامات رژیم دست راستی اسراییل از انتخاب حسن روحانی میانه رو در ایران ناراحت هستند و در مواضع و اظهارات چند روز اخیر خود کمترین اشاره ای به نتایج انتخابات با مشارکت گسترده مردمی در ایران نکرده اند؛ مقامات اروپایی در اظهار نظرهای خود با اشاره به اهمیت انتخاب حسن روحانی بر تمایل خود برای توسعه روابط با ایران در دولت روحانی تاکید می کنند.

پس از تبریک تلفنی امانوئل ماکرون رییس جمهور جدید فرانسه به روحانی، وزیر امور خارجه فرانسه نیز دیروز در اظهار نظری اعلام کرد با انتخاب مجدد حسن روحانی به عنوان رئیس جمهور ایران، این کشور نقش مهمی در برقراری ثبات در منطقه ایفا خواهد کرد.

"ژان ایو لودریان" وزیر امور خارجه فرانسه با اشاره  بر اهمیت نقش ایران در تامین صلح و ثبات در منطقه خاورمیانه بر تمایل کشورش برای همکاری با دولت حسن روحانی تاکید  کرده است.

به نظر می رسد دولت جدید فرانسه نگاه و رویکرد متفاوت و حتی متضادی با هیات حاکمه جدید آمریکا دارد و تماس های تلفنی روحانی و ماکرون و اظهارات وزیر امور خارجه نشان از استقبال فرانسه از نتایج انتخابات ریاست جمهوری در ایران است.

برخی دیگر از کشورهای اروپایی از جمله بریتانیا نیز البته به صورتی محتاطانه از نتایج انتخابات در ایران استقبال کرده و وزیر امور خارجه بریتانیا انتخاب مجدد حسن روحانی را تبریک گفته است؛ اما به دلیل آغاز فرایند خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا (برگزیت) بریتانیا دیگر عضوی محوری در اتحادیه اروپا محسوب نمی شود و محور اصلی این اتحادیه از این پس دو کشور فرانسه و آلمان خواهد بود.
"پائولو جنتیلونی"، نخست وزیر ایتالیا روز شنبه با انتشار پیامی توییتری از انتخاب مجدد حسن روحانی در ایران استقبال کرده و با تبریک به روحانی بر توسعه بیش از پیش روابط دوستانه دو ملت تاکید کرده است.

فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز روز شنبه در یک پیام توییتری از آمادگی اروپا برای ادامه همکاری با ایران برای اجرای برجام، صلح و ثبات در منطقه و تحقق انتظارهای مردم ایران از دولت حسن روحانی، تاکید کرده است.

این استقبال مقامات و کشورهای اروپایی از نتایج انتخابات در ایران در حالی است که هیات حاکمه آمریکا و برخی دیگر از کشورهای هم پیمان آمریکا در منطقه در تکاپوی ایجاد محور و جبهه ای جدید علیه جمهوری اسلامی ایران هستند و در این رابطه به نظر می رسد دولت ترامپ دنبال بهانه ای است تا با سنگ اندازی در مسیر اجرای برجام با منحرف کردن ایران از اجرای این مسیر، گناه لغو این پیمان بین المللی را به گردن مقامات جمهوری اسلامی بیندازد.

مقامات اروپایی اما دیدگاه متفاوتی با دولت جدید آمریکا دارند و نگاه آنها به برجام و دولت روحانی بسیار شبیه به رویکرد دولت پیشین آمریکاست.

باید دید در هفته ها و ماه های آتی این تفاوت رویکرد بین اروپا و آمریکا تا چه میزان بر تلاش ها در افزایش فشار منطقه ای و بین المللی علیه ایران تاثیر گذار خواهد بود.

پیش بینی می شود رویکرد دولت دوازدهم همانند دولت یازدهم، دیپلماسی محور بوده و همچنان بر محور تنش زدایی و تعامل با جهان باشد؛ اما در صورتی که تلاش های دولت ترامپ با همکاری برخی کشورهای منطقه و نیز رژیم اسراییل دردسرهایی را برای دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند، آن گاه  سیاست تعامل دولت دوازدهم به صورت جدی به چالش کشیده خواهد شد.

به نظر می رسد رویکرد دولت ترامپ در قبال دولت میانه روی دوازدهم، تشدید شکاف های بین دولت روحانی و برخی دیگر از مراکز قدرت داخلی در ایران در موضوعات مربوط به سیاست منطقه ای باشد. آنها احتمالا با تشدید فشار بر جمهوری اسلامی منتظر خواهند ماند تا شکاف های داخلی در ایران سرباز کند و نهادهای قدرت در ایران بر سر ادامه یا تغییر سیاست منطقه ای به جان هم بیفتند.

در برابر این رویکرد، انتظار می رود دولت حسن روحانی از هم اکنون دیپلماسی فعالانه اروپایی محور را در پیش گرفته و ضمن حفظ روابط نزدیک با روسیه تلاش کند از ظرفیت های روسیه و کشورهای اروپایی در برابر تشدید فشارهای آمریکا- اسراییل – سعودی استفاده کند.

ماه های آینده ماه هایی حساس برای سیاست خارجی جمهوری اسلامی خواهد بود ، چون همه شواهد و قرائن نشان می دهد اجرای برجام همزمان با تداوم سیاست فعلی جمهوری اسلامی در منطقه به شدت به چالش کشیده خواهد شد؛ چون از نظر دولت ترامپ برجام زمانی مطلوب است که نفوذ ایران بر منطقه را کاسته و سبب ایجاد برتری برای اسراییل و متحدان آمریکا در منطقه شود؛ در حالی که تجربه دو سال اخیر خلاف این خواسته محافظه کاران آمریکا و اسراییل را نشان می دهد.